หากทองคำเปรียบเสมือนความมั่งคั่ง “ลงยา” 
ก็คือ เวทมนตร์ที่ทำให้ทองคำนั้นเปล่งประกายด้วยชีวิตและศิลป์ 
.
ย้อนไปสมัยกรุงศรีอยุธยา เหล่าขุนนาง ข้าราชการ และเจ้านายในราชสำนัก 
ต่างหลงใหลการตกแต่งเครื่องทองด้วยเทคนิคพิเศษที่เรียกว่า “ลงยา” ศิลปะการแต่งแต้มสีสันสดใสลงบนพื้นทองและเงิน เพื่อเพิ่มความงดงามเหนือธรรมดา
.
เทคนิค “ลงยา” นี้ ไม่ได้ถือกำเนิดในสยาม 
แต่เป็นการถ่ายทอดจากช่างฝีมือชาวอาหรับและเปอร์เซีย ที่เดินทางมาพร้อมเส้นทางการค้า อิทธิพลจากโลกตะวันออกกลางจึงหลอมรวมกับภูมิปัญญาไทย 
จนเกิดเป็นงานฝีมือชั้นสูงที่ต้องอาศัยความประณีต ละเมียดละไม และ “หัวใจแห่งไฟ” เพื่อหลอมสีสันให้ติดแน่นกับโลหะมีค่า
.
ในยุคแรกของอยุธยา การตกแต่งเครื่องทองมักใช้การฉลุลายและฝังอัญมณีเป็นหลัก แต่เมื่อ “งานลงยา” เข้ามา ทุกอย่างก็เปลี่ยนไป สีสันอันหลากหลายพาดผ่านเส้นทองคำอย่างสง่างาม ดึงดูดสายตาและยกระดับเครื่องทองธรรมดาให้กลายเป็นสมบัติล้ำค่าที่มีชีวิต
.
รุ่งเรืองที่สุดในสมัยรัตนโกสินทร์
เมื่อกรุงรัตนโกสินทร์สถาปนาขึ้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) งานลงยาก็กลับมาเฟื่องฟูอีกครั้ง
พระองค์โปรดให้ช่างหลวงนำ “สีขาบ” (สีน้ำเงินเข้ม) 
และ “สีเขียวมรกต”
ซึ่งเป็นสีใหม่หายากและมีราคาสูงลิบในยุคนั้น เข้ามาใช้ในการลงยา จนเกิดคำเรียกใหม่ว่า “ลงยาราชาวดี” หมายถึง งานลงยาสุดเลอค่า คู่ควรแก่ราชสำนักโดยเฉพาะ
.
ยุคทองของงานลงยา
ศิลป์ลงยาพัฒนาไปถึงจุดสูงสุดในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4)
โดยมี พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนวรจักรธรานุภาพ ทรงกำกับดูแลงานช่างแขนงนี้ด้วยพระองค์เอง จึงไม่ใช่แค่เครื่องราชูปโภคเท่านั้นที่ลงยาได้ แต่ยังรวมถึงเครื่องประกอบยศของเจ้านาย ขุนนาง และแม้แต่เครื่องสมณศักดิ์ของพระสงฆ์ก็ใช้ลงยาประดับอย่างงดงามเช่นกัน
.
เทคนิคเบื้องหลังมนตราแห่งสีสัน
การลงยาแบ่งเป็น 2 แบบหลัก ๆ คือ
ลงยาร้อน: ใช้สีผงที่ได้จากการบดก้อนสีไทยโบราณ ผสมกับน้ำ แล้วแต้มลงไปบนพื้นโลหะ จากนั้นใช้ไฟเป่าให้น้ำยาไหลละลายติดแน่นกับทองหรือเงิน ต้องอาศัยทั้งฝีมือและประสบการณ์สูง เพราะควบคุมไฟผิดเพียงนิดเดียว สีจะผิดเพี้ยนหรือเสียหายทันที
ลงยาเย็น: เป็นวิธีสมัยใหม่ที่ลดขั้นตอนยุ่งยาก ใช้สีน้ำที่พร้อมใช้งานได้ทันที ทาสีลงบนพื้นแล้วนำไปอบด้วยแสง UV ให้สีติดตัวโลหะ รวดเร็วกว่าแต่ความคงทนอาจไม่เทียบเท่าลงยาร้อนแท้ ๆ
.
ความหมายลึกซึ้งของการลงยา นอกจากความงามทางสายตา งานลงยายังเปรียบเสมือนสัญลักษณ์ของ ความอุดมสมบูรณ์ ชีวิตและการงอกงาม การปกปักรักษาโชคลาภและบารมี
แต่ละสีที่เลือกใช้ เช่น สีเขียว สีขาบ หรือสีทอง ล้วนแฝงนัยยะมงคลตามคติความเชื่อโบราณอีกด้วย
