ผ้าโฮลเปราะห์ เป็นผ้าทอมือที่มีชื่อเสียงของจังหวัดสุรินทร์ มีความเป็นมาอันยาวนานและเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมเขมรโบราณ คำว่า “โฮล” ในภาษาเขมรแปลว่า ลาย ส่วน “เปราะห์” แปลว่า เงาะ ดังนั้น “โฮลเปราะห์” จึงหมายถึงลายเงาะ ซึ่งเป็นลวดลายหลักที่ปรากฏบนผืนผ้า 
.
เชื่อกันว่าผ้าโฮลเปราะห์ มีต้นกำเนิดมาจากราชสำนักเขมรโบราณ โดยเป็นผ้าที่ใช้ในพิธีกรรมสำคัญและสวมใส่โดยชนชั้นสูง 
ความวิจิตรบรรจงของลวดลายและกรรมวิธีการทอที่ซับซ้อน สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาอันล้ำค่าที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน 
.
ชาวไทยเชื้อสายเขมรในจังหวัดสุรินทร์ เชื่อว่าผ้าโฮลเปราะห์มีความศักดิ์สิทธิ์และเป็นมงคล จึงนิยมใช้ในพิธีกรรมสำคัญ เช่น งานแต่งงาน งานบวช หรือพิธีไหว้ครู นอกจากนี้ยังเชื่อว่าการสวมใส่ผ้าโฮลเปราะห์จะช่วยปกป้องคุ้มครองผู้สวมใส่จากภยันตรายต่าง ๆ 
.
การทอผ้าโฮลเปราะห์ 
เป็นงานฝีมือที่ต้องใช้ความประณีตและความอดทนสูง โดยใช้เทคนิคการมัดหมี่และการทอยกดอก 
ซึ่งต้องอาศัยความชำนาญที่สั่งสมมายาวนาน ลวดลายบนผืนผ้านอกจากลายเงาะแล้ว ยังมีลายอื่น ๆ ที่สื่อถึงความเชื่อและวิถีชีวิต เช่น ลายนาค ลายดอกไม้ หรือลายสัตว์ต่างๆ สีสันที่ใช้มักเป็นสีสดใส โดยเฉพาะสีแดง ซึ่งเชื่อว่าเป็นสีแห่งความเป็นสิริมงคล 
.
ในปัจจุบัน ผ้าโฮลเปราะห์ได้รับการยกย่องให้เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ และได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางทั้งในประเทศและต่างประเทศ มีการพัฒนารูปแบบให้ร่วมสมัยมากขึ้น เช่น นำมาตัดเย็บเป็นเสื้อผ้าแฟชั่น กระเป๋า หรือของตกแต่งบ้าน ซึ่งช่วยสร้างรายได้ให้กับชุมชนและเป็นการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นไปพร้อมกัน
.
ผ้าโฮลเปราะห์ จึงไม่เพียงแต่เป็นผ้าทอมือเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์แห่งความภาคภูมิใจในรากเหง้าทางวัฒนธรรม เป็นสะพานเชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน และเป็นมรดกล้ำค่าที่สะท้อนให้เห็นถึงความงดงามของภูมิปัญญาไทย-เขมร ที่ยังคงมีชีวิตและพัฒนาต่อไปในโลกสมัยใหม่
