หมู่อาคารริมแม่น้ำเจ้าพระยานับว่าเป็นเสมือนกับหน้าตาของรัตนโกสินทร์ในอดีตเลยทีเดียว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในย่านบางรักที่เต็มไปด้วยมรดกทางวัฒนธรรมแบบฝรั่งที่ถูกทิ้งไว้และหลงเหลือให้เห็นในปัจจุบัน แต่ก็มีอาคารหลายหลังเหมือนกันที่กำลังจะได้รับการแปลงโฉมใหม่ และไม่แน่ใจว่าจะมีโอกาสได้เห็นอีกหรือไม่ เช่นบริษัท อีสต์ เอเชียติก เป็นต้น
สำหรับโพสต์นี้ของ #ที่โปรด จะเล่าถึงสถานที่แห่งหนึ่งที่ในปัจจุบันอาจจะไม่ได้เป็นสถานที่ที่สามารถเข้าชมได้แล้วเนื่องจากโครงการพัฒนาปรับปรุงอาคาร แต่ก็นับว่าเป็นอีกหนึ่งอาคารประวัติศาสตร์ริมน้ำที่มีส่วนสำคัญมากในประวัติศาสตร์เศรษฐกิจของไทย
ศุลกสถาน หรือโรงภาษีร้อยชักสาม ถูกสร้างขึ้นในสมัยรัชการที่ 5 โดยเป็นด่านเก็บภาษีจากเรือสินค้า ซึ่งในสมัยนั้นคิดอัตราส่วนร้อยละสาม และเป็นที่มาของชื่ออาคารด้วย
ศุลกสถานถูกออกแบบโดยฝีมือของสถาปนิกชาวต่างชาติกลุ่มแรก ๆ อย่าง โยอาคิม กรัซซี หนึ่งในสถาปนิกเอกชนที่มีอิทธิพลต่อสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ในช่วงแรกเริ่มก่อนการเกิดขึ้นของกรมโยธาฯ ซึ่งอาจเรียกได้ว่าศุลกสถานเป็นผลงานชิ้นเอกของเขาเลยก็ว่าได้ โดยมีฟังก์ชั่นการใช้งานเป็นทั้งที่ทำการและที่อยู่อาศัยสำหรับพนักงานด้วย เนื่องจากเป็นอาคารขนาดใหญ่สูง 3 ชั้น ชั้นบนสุดจึงเป็นพื้นที่ใช้สอยซึ่งปรากฏว่าเป็นสถานที่พบปะและจัดงานเลี้ยงเต้นรำของสังคมชาวต่างชาติในไทยอีกด้วย
ในปัจจุบันนี้ ศุลกสถานอยู่ในระหว่างการปรับปรุงและจัดสร้างเป็นโรงแรม แต่มีข้อมูลว่าอาคารหลังนี้จะถูกใช้งานเป็นพื้นที่สำหรับห้องจัดเลี้ยงหรือนิทรรศการ ซึ่งได้แต่หวังว่าในอนาคต เมื่อมีการปรับปรุงเสร็จสิ้นแล้วจะสามารถให้คนธรรมดา ๆ มีโอกาสเข้าไปรับชมความงามของมรดกทางสถาปัตยกรรมจากยุคสยามใหม่ได้บ้าง
.
ภาพ: ถ่ายเมื่อครั้งไปชมนิทรรศการ hundred years between ในงาน Bangkok Design Week 2020 วันสุดท้ายที่เปิดให้ชมศุลกสถาน
════════════════
#ที่โปรด – เพราะทุกสถานที่มีเรื่องราว
════════════════
#กรุงเทพ#ประวัติศาสตร์#ศุลกสถาน#ผู้กำกับน้อย
.
อ้างอิง
