หากพูดถึง “ตึกแดง” ในความคิดของคนทั่วไปอาจจะนึกถึงตึกแดงจตุจักร แต่สำหรับชาวเกาะรัตนโกสินทร์แล้ว ถ้าพูดถึง “ตึกแดง” หลายคนอาจจะนึกถึงตึกแดงที่สนามหลวงจนอาจจะพูดกับคนต่างย่านไม่เข้าใจกัน ซึ่งตึกแดงของชาวเกาะรัตนโกสินทร์มีชื่อว่า “อาคารถาวรวัตถุ” อีกหนึ่งสถาปัตยกรรมที่โดดเด่น และเคยมีบทบาทสำคัญในฐานะ “หอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนคร” ด้วย
.
เดิมทีตึกถาวรวัตถุไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นหอสมุด แต่สร้างขึ้นเพื่อใช้ในงานออกพระเมรุของสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ ซึ่งด้วยความที่ในอดีตนั้น อาคารต่าง ๆ ในงานออกพระเมรุจะเป็นอาคารชั่วคราวที่สร้างแล้วก็รื้อไปเมื่อจบงาน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเห็นว่าเป็นการสิ้นเปลือง จึงดำริให้สร้างอาคารที่เป็นถาวรวัตถุเพื่อที่หลังเสร็จงานจะยกให้เป็นอาคารสำหรับให้พระภิกษุและสามเณรวัดมหาธาตุได้เล่าเรียน
.
ตัวอาคารออกแบบโดยสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ มีรูปแบบสถาปัตยกรรมผสมผสานระหว่างขอมกับตะวันตก อย่างไรก็ดี การสร้างอาคารถาวรวัตถุก็ค้างเติ่งไว้ไม่เสร็จเสียทีจนสิ้นรัชกาล พอผลัดแผ่นดินมายังรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงโปรดเกล้าฯ ให้ดำเนินโครงการต่อให้สำเร็จ พร้อมกับย้าย “หอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนคร” จากในพระบรมมหาราชวังมาไว้ที่นี่
.
หอพระสมุดวชิรญาณเดิมก่อตั้งขึ้นจากพระราชดำริในรัชกาลที่ 5 เพื่อให้มีหอสมุดเหมือนอย่างต่างประเทศ ก่อนที่ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวจะมีการแบ่งออกเป็น 2 หอเนื่องจากมีหนังสือที่มากขึ้น เกิดเป็นหอพระสมุดวชิราวุธสำหรับหนังสือสมัยใหม่ที่ตึกแดง และหอพระสมุดวชิรญาณสำหรับจารึก เอกสารโบราณและโบราณวัตถุที่วังหน้า ก่อนที่จะกลายมาเป็นหอสมุดแห่งชาติ และย้ายไปยังท่าวาสุกรีในช่วงปี 2509
.
ในปัจจุบันนี้ ตึกแดงก็ยังมีทั้งส่วนที่เป็นหอสมุด ตลอดจนส่วนของอาคารที่พัฒนามาเป็นพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ ซึ่งปัจจุบันนี้มีนิทรรศการตู้ลายทองจัดแสดงอยู่แบบยาว ๆ และมีส่วนที่เป็นนิทรรศการรัชกาลที่ 5 ด้วย เปิดทุกวันพุธ-อาทิตย์ เวลา 09.00 – 16.00 น. และปิดให้บริการวันจันทร์ วันอังคาร และวันหยุดนักขัตฤกษ์
.
เรียบเรียงโดยเพจสุดโปรด by Bangkok Bank
