กล่าวกันว่า “น้ำผึ้งเดือนห้า” เป็นน้ำผึ้งที่ดีที่สุด และเป็นน้ำผึ้งที่มีความต้องการสูงในตลาด ทำให้เกิดการเก็บเกี่ยวน้ำผึ้งในหลายพื้นที่ แต่ถ้าให้กล่าวถึงการเก็บเกี่ยวน้ำผึ้งที่กลายเป็นประเพณีชุมชน ก็ต้องพูดถึงที่อำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ ที่นอกจากจะได้น้ำผึ้งเดือนห้าแล้ว ก็ยังได้เมนูพิเศษอย่าง “ยำลูกผึ้ง” ติดมาด้วย
.
ประเพณีตีผึ้งร้อยรัง เป็นประเพณีสำคัญของชาวบ้านสายตรีพัฒนา 3 ตำบลบึงเจริญ อำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งที่หมู่บ้านแห่งนี้มีต้นไทรเก่าแก่ขนาดสิบห้าคนโอบประจำหมู่บ้านอันเป็นที่อยู่อาศัยของผึ้งหลวงนับร้อยรัง
.
ชาวบ้านมีความผูกพันกับต้นไทรต้นนี้ และได้ใช้ประโยชน์จากน้ำผึ้งของผึ้งเหล่านี้เอาไว้ในทุกปี โดยในประเพณีตีผึ้งร้อยรัง ชาวบ้านจะทำพิธีบวงสรวงและขอขมาผึ้ง ก่อนที่จะทำการเก็บเกี่ยวรังผึ้งบางส่วน โดยยังคงทิ้งเหลือรังผึ้งบางส่วนเอาไว้เพื่อให้ผึ้งยังคงสามารถทำรังได้ต่อ สะท้อนให้เห็นการอยู่ร่วมกันกับธรรมชาติ และการรู้จักเก็บเกี่ยวรังผึ้งไม่ให้เป็นการทำลายมากเกินไป เพื่อให้ยังคงมีประเพณีนี้สืบต่อเรื่อยมาและมีน้ำผึ้งใช้สอยได้ยั่งยืนในทุกปี ซึ่งรังผึ้งที่ได้จากการเก็บเกี่ยวก็มีทั้งน้ำผึ้งไปจนถึงตัวอ่อนผึ้งที่จะนำไปทำยำลูกผึ้งด้วย
.
วิธีการทำยำลูกผึ้ง จะเป็นการนำเอาตัวอ่อนผึ้งที่ได้มา นำไปลวกแค่พอสุก ก่อนที่จะนำไปยำกับเครื่องยำที่เตรียมไว้อันได้แก่ ตะไคร้ หอมแดง ต้นหอม ผักชีฝรั่ง พริกสด และปรุงรสด้วยน้ำมะนาว น้ำตาลทราย น้ำปลา พริก ข้าวคั่ว และปลาร้า ยำให้เข้ากันกินคู่กับผักสด
.
แม้ว่าการบริโภคตัวอ่อนผึ้งจะไม่ได้เป็นสิ่งที่มีเฉพาะในชุมชนแห่งนี้ แต่ยำลูกผึ้งของที่หมู่บ้านสายตรีพัฒนา 3 นับว่าเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของอาหารที่ผูกเข้ากับประเพณีและวัฒนธรรมชุมชนได้เป็นอย่างดีอีกจานหนึ่ง ตลอดจนเป็นอาหารที่สะท้อนถึงการเรียนรู้ของคนและธรรมชาติให้อยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืน
