เปี้ยด เป็นเครื่องมือสำคัญในวิถีชีวิตชาวนาและเกษตรกรในภาคเหนือ สานด้วยตอกไม้ไผ่คล้ายกระบุงของภาคกลาง แต่เตี้ยและป้อมกว่า ปากกลม ก้นสอบเข้าหากันเป็นสี่เหลี่ยม มักใช้เป็นคู่ มีหูสำหรับหาบ ทำให้สะดวกในการขนย้ายพืชผลต่าง ๆ เช่น เมล็ดถั่ว งา ข้าวโพด หรือพืชผลอื่น ๆ ที่เก็บเกี่ยวในไร่นา 
.
การใช้เปี้ยดเป็นคู่ ยังช่วยสร้างความสมดุลขณะหาบ ซึ่งเป็นการออกแบบที่ตอบสนองต่อความจำเป็นในการขนของจำนวนมากในพื้นที่การเกษตรเปี๊ยดมี 2 ชนิด คือ ชนิดมีขอบที่ปากเรียก เปี้ยดอ้อบ ชนิดไม่มีขอบที่ปากเรียก เปี้ยดแบน
โดยทั่วไปเปี้ยดแบ่งออกเป็นสามขนาด คือ เปี้ยดหลวง ขนาดใหญ่ใช้หาบข้าวเปลือก จุ 3 ถัง เปี้ยดฮาม ขนาดกลางจุ 2 ถัง และเปี้ยดน้อย ขนาดจุ 1 ถัง ใช้ใส่ของเล็ก ๆ น้อย
.
รูปทรงของเปี้ยดในบางท้องถิ่นจะต่างไปบ้างตามลักษณะการใช้สอยและความนิยมของท้องถิ่น เช่น เปี้ยดเมืองแพร่ น่าน มักไม่มีขอบ แต่จะเก็บของปากด้วยตอกในตัว ทำให้ขอบปากไม่แข็ง บางทีเรียก บุงตีบ เปี้ยดบางชนิดสานอย่างปราณีตเพื่อความคงทน แล้วทาเคลือบด้วยน้ำมันยางจนผิวเป็นมันงดงาม
เปี้ยด บางถิ่นเรียก เบี้ยด เพียด หรือกระบุงกลม
.
แม้ว่าเปี้ยดจะดูเรียบง่าย แต่การจักสานต้องใช้ทักษะความชำนาญ ความละเอียดอ่อนในการจัดเรียงตอกไม้ไผ่แต่ละชิ้นให้เข้ากัน 
เพื่อสร้างรูปทรงที่แข็งแรงทนทานและใช้งานได้จริง จึงเป็นตัวอย่างของภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สะท้อนถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนและธรรมชาติได้อย่างชัดเจน วัสดุที่ใช้เป็นไม้ไผ่ที่หาได้ในท้องถิ่น ย่อยสลายง่าย ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม แสดงถึงการพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน 
.
นอกจากประโยชน์ในชีวิตประจำวัน เปี้ยดยังมีความสำคัญทางวัฒนธรรมและสังคม โดยเฉพาะในงานประเพณีหรือเทศกาลที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร 
เปี้ยดมักจะถูกใช้เป็นภาชนะสำหรับเก็บเกี่ยวพืชผลหรือสิ่งของที่ใช้ในพิธีกรรม ทำให้ภาชนะนี้ไม่เพียงแต่มีความหมายในแง่ของการใช้งาน แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมท้องถิ่นที่ยังคงคุณค่าอยู่ในวิถีชีวิตของชาวบ้านจนถึงปัจจุบัน
