อาหารจาก 1 จังหวัด 1 เมนู เชิดชูอาหารถิ่น ของกระทรวงวัฒนธรรม เรียกได้ว่าล้วนแต่เป็นอาหารที่มีเรื่องราวให้เล่าถึงได้มากมายอย่างไม่มีที่สิ้นสุดเลย เราเองก็เคยนำเสนอไปแล้วหลายอย่างด้วยกัน คราวนี้เรามาดูกันที่จังหวัดกาญจนบุรีกันบ้าง ที่อาหารที่ใกล้หายสาบสูญและได้รับการยกย่องให้เป็น หนึ่งในเมนูเชิดชูอาหารถิ่น นั้น เป็นอาหารที่ได้รับอิทธิพลจากผู้คนที่อพยพเข้าไปในกาญจนบุรีอย่าง “แกงส้มญวน”
.
แกงส้มญวนของที่กาญจนบุรี เป็นแกงส้มที่พบกันในชุมชนบ้านลิ้นช้าง หรือที่รู้จักกันในอีกชื่อหนึ่งว่าหมู่บ้านญวน หมู่บ้านแห่งนี้เป็นอีกหนึ่งชุมชนเก่าแก่ที่เหล่า “กองอาสาญวน” ที่ได้เข้าร่วมในสงครามเก้าทัพ ได้ตัดสินใจที่จะตั้งรกรากกันอยู่ที่นี่
.
แกงส้มญวน หรือที่ในเวียดนามเรียกว่า กัญจั๊วะ หรือกัญจัว เป็นแกงส้มน้ำใสรสเปรี้ยวเผ็ด ที่พบบริโภคในแถบดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขง อย่างไรก็ดี แกงส้มญวนของที่กาญจนบุรีก็มีพัฒนาที่แตกต่างกันไปจากกัญจั๊วะในปัจจุบันบ้าง อย่างเช่นการที่แกงส้มญวนที่กาญจนบุรีไม่มีการใช้ผักแขยง เหมือนอย่างที่พบในกัญจั๊วะ อีกทั้งใช้มะเขือขื่น ในขณะที่กัญจั๊วะพบว่ามีการใช้มะเขือเทศแทน ซึ่งแกงส้มที่กาญจนบุรีก็มีชื่ออื่น ๆ ไปตามหน้าตาหรือวัตถุดิบที่ใช้ด้วยไม่ว่าจะเป็นชื่อ แกงส้มมะเขือขื่น แกงส้มมะเขือเหลือง แกงส้มพริกสด แกงส้มน้ำใส เป็นต้น
.
ด้วยความที่เป็นอาหารเฉพาะถิ่นบ้านญวนลิ้นช้าง ทำให้อาจจะไม่ได้เป็นที่รู้จักกว้างขวางมากนัก นอกจากนี้แล้ว อาหารจานนี้ก็เป็นอีกหนึ่งสำรับโปรดของสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราชองค์ก่อน ซึ่งทรงมีพระชาติภูมิเป็นชาวกาญจนบุรีด้วย ซึ่งเล่าว่าหลานสาวของท่านเคยทำไปถวายที่วัดบวรฯ อยู่บ่อยครั้ง
.
จากเรื่องราวทั้งหมดนี้ แกงส้มญวนจึงไม่ใช่เพียงอาหารพื้นถิ่นธรรมดา แต่ยังเป็นหลักฐานของการเดินทาง การตั้งรกราก และการผสมผสานทางวัฒนธรรมของผู้คนต่างเชื้อชาติ ซึ่งเกิดขึ้นบนแผ่นดินกาญจนบุรี และถูกส่งต่อ จากรุ่นสู่รุ่น ในฐานะมรดกทางวัฒนธรรมของท้องถิ่นที่ไม่ควรเลือนหายไปตามกาลเวลา
