กระจูด เป็นพืชท้องถิ่นของภาคใต้ที่เติบโตในพื้นที่ชุ่มน้ำ 
เช่น ทุ่งหรือป่าพรุ มีลำต้นกลมกลวงเป็นข้อที่สามารถรีดให้แบนได้ ในตำบลท่าสะท้อน อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีพื้นที่ลุ่มที่กระจูดเติบโตได้ตามธรรมชาติชาวบ้านในท้องถิ่นได้ใช้ประโยชน์จากกระจูดมาอย่างยาวนาน 
โดยนำมาตากแห้งแล้วจักสานเป็นเครื่องใช้ต่าง ๆ เช่น เสื่อ กระบุง กระสอบ สมุก และตะกร้า เพื่อใช้ในชีวิตประจำวัน
.
กระจูดเป็นพืชที่มีคุณสมบัติพิเศษ คือ มีความเหนียวและยืดหยุ่นสูง 
ซึ่งเมื่อผสานกับภูมิปัญญาท้องถิ่นในการรักษาคุณภาพของเส้นใย โดยการนำต้นสดมาคลุกกับโคลนขาว ทำให้เส้นใยกระจูดมีความนิ่ม ไม่เปราะหรือหักง่าย นอกจากนี้ยังมีความมันวาว ระบายความร้อนได้ดี 
และมีความคงทนสูงกว่าวัสดุทั่วไป คุณสมบัติเหล่านี้ทำให้ผลิตภัณฑ์จากกระจูดเป็นงานหัตถกรรมที่มีคุณค่าทั้งในด้านประโยชน์ใช้สอยและความสวยงาม ตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคได้เป็นอย่างดี
.
กระจูดถูกใช้อย่างแพร่หลายในภาคใต้ นอกจากการทำเสื่อแล้ว ยังใช้ทำใบเรือ เชือกผูกมัดสิ่งของ และกระสอบบรรจุสินค้าเกษตรและสิ่งของอื่น ๆ การสานเสื่อกระจูดมีกรรมวิธีพิเศษ โดยนำต้นกระจูดมาคลุกดินขาว ตากแห้ง แล้วทุบให้แบนเพื่อให้นิ่มและสานง่าย หากต้องการสีสันก็นำไปย้อมสีก่อนสาน เสื่อที่สานจากกระจูดเรียกว่า “เสื่อกระจูด” หรือ “สาดจูด”
.
ลวดลายการสานเสื่อกระจูด 
มีทั้งแบบดั้งเดิมและแบบที่พัฒนาขึ้นใหม่ ลายพื้นฐานที่นิยม ได้แก่ ลายขัดสองและลายขัดสาม ส่วนลายที่พัฒนาขึ้นมีหลากหลาย เช่น ลายลูกแก้ว ลายดาวล้อมเดือน ลายดอกจันทร์ ลายก้านต่อดอก ลายโคม ลายแก้วเนื่อง ลายแก้วบ้านดอน และลายตัวหนังสือ
.
ความรู้เกี่ยวกับการใช้ประโยชน์จากกระจูด ได้รับการสั่งสมและถ่ายทอดมาหลายชั่วอายุคน กลายเป็นงานหัตถกรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีคุณค่าสืบมาจนถึงปัจจุบัน สะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์อันแนบแน่นระหว่างวิถีชีวิตของผู้คนกับทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น 
.
การพัฒนาลวดลายจากลายดั้งเดิมไปสู่ลายประยุกต์ แสดงให้เห็นถึงการปรับตัวของภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดสมัยใหม่ ในขณะเดียวกันก็ยังคงรักษาเอกลักษณ์และคุณค่าของงานหัตถกรรมพื้นบ้านไว้ ความหลากหลายของลวดลายนี้ไม่เพียงแต่สะท้อนถึงความคิดสร้างสรรค์ของช่างสานเท่านั้น แต่ยังเป็นการอนุรักษ์และสืบสานมรดกทางวัฒนธรรมของภาคใต้
เป็นการผสมผสานระหว่างประเพณีดั้งเดิมกับนวัตกรรมสมัยใหม่ในงานหัตถกรรมกระจูดอีกด้วย 
