Halloween ปีนี้ ลองเปลี่ยนจากการกลัวผี มาเป็นการทำความรู้จักผีไทยให้มากขึ้นกันไหม ?
.
“ผี” ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องเล่าสยองขวัญที่ส่งต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของความเชื่อที่ฝังรากลึกในสังคมไทย ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ผ่านหลักฐานทางโบราณคดี เอกสารโบราณ ประเพณี พิธีกรรม ไปจนถึงภาพยนตร์และสื่อบันเทิงที่สร้างชื่อให้ประเทศไทยในปัจจุบัน
.
แล้วผีไทยมีที่มาอย่างไร….ทำไมแต่ละภูมิภาคจึงมีความเชื่อเรื่องผีแตกต่างกัน? และเหตุใดผู้คนในยุคที่เทคโนโลยีก้าวหน้าแล้ว จึงยังคงมีความเชื่อเรื่องผีอยู่
.
หนังสือ “ผีในวัฒนธรรมไทย” จัดพิมพ์โดยกรมศิลปากรในปี 2568 จะพาไปค้นหาคำตอบผ่านเรื่องราวของผีในหลากหลายมิติ ตั้งแต่ความเชื่อพื้นบ้านไปจนถึงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมร่วมสมัย เนื้อหาครอบคลุม 5 สาขา ได้แก่ คติชนวิทยา นิเทศศาสตร์ โบราณคดี ประวัติศาสตร์ และมานุษยวิทยา เปิดมุมมองให้เห็นว่า ผีไม่ได้มีสถานะเป็นเพียงสิ่งลี้ลับ แต่ยังสะท้อนวิธีคิด ความเชื่อ และความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสังคมในแต่ละยุคสมัย
.
จุดเด่นของ “ผีในวัฒนธรรมไทย” คือการนำเสนอเรื่องผีผ่านการค้นคว้า วิเคราะห์ และสังเคราะห์ข้อมูลโดยผู้เชี่ยวชาญจากหลากหลายสาขา ทำให้ผู้อ่านเห็นความเชื่อเรื่องผีอย่างรอบด้าน ตั้งแต่ภูมิปัญญาพื้นบ้าน หลักฐานทางประวัติศาสตร์ ไปจนถึงสื่อบันเทิงในปัจจุบัน
.
หนึ่งในบทความที่น่าสนใจคือ “ผีในคติชนวิทยาของไทย” โดยศาสตราจารย์กิตติคุณสุกัญญา สุจฉายา ที่รวบรวมและจำแนกประเภทผีในความเชื่อของคนไทย ทั้งผีดีที่ผู้คนเคารพนับถือ 5 ประเภท และผีร้ายที่เชื่อว่าสามารถทำอันตรายต่อมนุษย์ได้ 4 ประเภท ไม่ว่าจะเป็นผีปอบ ผีกระสือ ผีห่า ผีแม่หม้าย หรือผีตายท้องกลม ต่างมีลักษณะและความเชื่อที่แตกต่างกันไป
.
ที่น่าสนใจคือ วิธีป้องกันผีของคนไทยก็มีความหลากหลายตามภูมิภาค ตั้งแต่การใช้ใบหนาด ใบสาบแร้งสาบกา และกิ่งสลัดไดในภาคกลาง การปลูกพลับพลึง เพื่อป้องกันผีแม่หม้ายในภาคอีสาน ไปจนถึงการใช้ใบและฝักส้มป่อยในพิธีกรรมของชาวล้านนา
.
ส่วนวิธีไล่ผีที่ชวนให้สะดุดตาที่สุด คือความเชื่อที่ว่า “เมื่อเจอผี ให้แก้ผ้า เชื่อกันว่าผีจะอายและหนีไป” นอกจากนั้นยังมีการสวดมนต์ ใช้คาถาอาคม หรืออาศัยผู้มีวิชาและพระภิกษุช่วยขับไล่
อ่านมาถึงตรงนี้ อาจทำให้รู้ว่าเรื่องผีของไทยมีรายละเอียดมากกว่าที่คิด และบางวิธีก็ชวนให้ประหลาดใจไม่น้อย!
.
Halloween ปีนี้ หากอยากสัมผัสเรื่องผีในมุมที่ลึกกว่าความน่ากลัว หนังสือเล่มนี้อาจทำให้คุณค้นพบว่า เบื้องหลังสิ่งลี้ลับที่มองไม่เห็น คือเรื่องราวของผู้คน ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมที่ยังคงส่งต่อมาจนถึงวันนี้
.
หนังสือ “ผีในวัฒนธรรมไทย”
ผู้จัดพิมพ์: กรมศิลปากร (2568)
แหล่งค้นคว้า: หอสมุดวังท่าพระ มหาวิทยาลัยศิลปากร
สั่งซื้อได้ที่ ศูนย์หนังสือกรมศิลปากร (FineArts Bookshop)
เรียบเรียงโดย เพจสุดโปรด by Bangkok Bank
