“ทุเรียนนั้นที่ชั้นบางขุนนน
แต่ละต้นผลดกใจหาย
ทั้งรศหวานเนื้อดีไม่มีระคาย
จะซื้อขายแคล่วคล่องเป็นของดี
ถึงตำบลบางคอแหลมและบางโคล่
ผลก็โตต้นก็งามตามเนื้อที่
อีกตำบลวัดทองคลองสารมี
ทั้งบางลำภูหมู่นี้ต้นก็งาม
แต่รสเนื้อไม่สู้ดีเหมือนบางขุนนน
เปนรองบางบนนั้นสองสาม
ที่อื่นนอกกว่านี้ถึงมีก็ไม่งาม
ผลก็ทรามรศก็คลายแล้วไม่ทน”
-พระแก้วคฤหรัตนบดี (น่วม)
.
“ทุเรียน” ราชาผลไม้เมืองร้อนนี้ นับว่าเป็นอีกหนึ่งผลไม้ที่ใคร ๆ ก็รู้จัก ทุเรียนที่พบในประเทศไทยเรานี้ก็มีหลายสายพันธุ์ ที่นิยมบริโภคและยังคงอยู่จนถึงปัจจุบันก็มีมากมาย แต่ก็ยังหลายสายพันธุ์ก็สูญหายกันไปตามเวลา ดังเช่นเรื่องราวของ “ทุเรียนบางบน” เป็นต้น
.
ทุเรียนบางบน ไม่เชิงว่าเป็นชื่อพันธุ์ทุเรียนเสียทีเดียว แต่เป็นชื่อเรียกละแวกสวนทุเรียนในธนบุรี โดยในอดีต สวนผลไม้บางกอกจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก คือ “บางบน” กับ “บางล่าง” บางบนคือพื้นที่บริเวณคลองบางกอกน้อยตั้งแต่ย่านบางขุนศรี บางขุนนนท์ ขึ้นไป ในขณะที่บางล่าง หมายถึงสวนที่อยู่ตั้งแต่คลองบางกอกใหญ่ลงไปจนถึงแถบดาวคะนอง-บางขุนเทียน
.
ทั้งสองบางก็มีผลไม้ขึ้นชื่อที่ต่างกันไป ซึ่งทุเรียนที่ดีที่สุดของบางบน เขาเล่ากันว่าต้องเป็น “ทุเรียนบางขุนนนท์”
.
ทุเรียนบางบนขึ้นชื่อในเรื่องผลโตงาม พูใหญ่ เนื้อสีเหลืองเข้ม หนาและหยาบ รสมันมากกว่าหวาน บันทึกในตำราทำสวนของเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ระบุว่า ทุเรียนบางบนในคลองบางกอกน้อย ล้วนเป็นทุเรียนดีมีชื่อจำเพาะต้นและพันธุ์ ซื้อขายกันได้ราคาดี ตรงข้ามกับทุเรียนบางล่าง ที่เนื้อบางละเอียด รสหวานมากกว่ามัน ซึ่งทั้งสองบางก็ล้วนมีเสน่ห์เป็นของตัวเอง
.
อย่างไรก็ตาม ชะตากรรมของทุเรียนบางบนก็ไม่อาจฝืนธรรมชาติได้ เพราะน้ำท่วมซ้ำซากในพื้นที่คือตัวการสำคัญที่ค่อย ๆ ทำลายสวนทุเรียนลงทีละน้อย ต้นทุเรียนเสียหายอย่างหนักจนต้นไม้ยืนต้นตายเกือบหมดสิ้น แต่สันนิษฐานว่าหลังจากนั้นพันธุ์ทุเรียนในบางบนก็ได้ถูกนำไปปลูกยังทางฝั่งตะวันออกแทน คล้ายกับกรณีของส้มบางมดที่เราเคยกล่าวถึงเมื่อนานมา
