ประเด็นชายแดนกับเพื่อนบ้านกัมพูชานับว่าเป็นอีกหนึ่งความขัดแย้งที่ฝังรากในสังคมมายาวนานนับสิบปี นับตั้งแต่กรณีเขาพระวิหารเป็นต้นมา การอ้างสิทธิ์ในวัฒนธรรมบนพื้นที่ทับซ้อนชายแดนก็ยังคงดำเนินอยู่เรื่อยมาจนถึงปัจจุบันนี้ โดยคราวนี้เป้าหมายนั้นได้ถูกเบนมายังอีกหนึ่งโบราณสถานสำคัญบนพื้นที่ทางใต้สุดของจังหวัดสุรินทร์อย่าง “ตาเมือนธม” ซึ่งในวันนี้เราจะขอพาไปรู้จักกับลักษณะศิลปกรรม และความสำคัญของพื้นที่ในอดีตกัน
ตาเมือนธมเป็นอีกหนึ่งปราสาทที่มีความเก่าแก่โดยสามารถกำหนดอายุได้จากศิลาจารึกที่ค้นพบ โดยจารึกปราสาทตาเมือนธมหลักที่ 1 ซึ่งเป็นจารึกอักษรปัลลวะ ภาษาสันสกฤต ระบุถึงการบูชาพระศิวะ ทำให้สามารถเห็นถึงความสำคัญของพื้นที่บริเวณนี้ในฐานะสถานศักดิ์สิทธิ์ของพระศิวะตามความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ฮินดูที่ปรากฎการนับถือกันในอาณาจักรพระนคร กำหนดอายุจารึกที่ราวพุทธศตวรรษที่ 12-13 ช่วงก่อนเมืองพระนคร อาจจะเป็นช่วงถาลาบรวัติถึงไพรกเมง นอกจากนี้ยังมีจารึกหลักอื่น ๆ บ่งบอกถึงความสำคัญในพื้นที่ที่มีกิจกรรมของมนุษย์ต่าง ๆ มากมาย
อย่างไรก็ดีถึงแม้ว่าจะมีจารึกเก่าถึงยุคก่อนพระนคร แต่รูปแบบทางศิลปกรรมที่เห็นในปัจจุบันนั้นเป็นการบูรณะประกอบสร้างขึ้นมาใหม่มาเพื่อทดแทน ซึ่งจากรูปแบบของศิลปกรรมนั้นสันนิษฐานว่าอยู่ในช่วงบาปวน แต่ทั้งนี้จุดเด่นสำคัญของปราสาทแห่งนี้ก็คือในส่วนของรูปเคารพประธาน ซึ่งแน่นอนว่าไศวนิกายย่อมบูชาศิวลึงค์ แต่ศิวลึงค์ของที่ตาเมือนธมค่อนข้างพิเศษ เพราะว่าเป็น “สวยัมภูลึงค์” หรือศิวลึงค์ที่เกิดจากธรรมชาติ ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นโดยมนุษย์
สวยัมภูลึงค์ นับว่าเป็นศิวลึงค์ที่ประเสริฐและศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในทางพราหมณ์ฮินดู เนื่องจากเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ นี่จึงอีกเป็นสาเหตุหนึ่งว่าทำไมปราสาทแห่งนี้ถึงมีร่องรอยกิจกรรมมนุษย์อยู่มากมายตามที่ปรากฎในจารึกหลายหลัก ซึ่งความสำคัญนี้เองก็อาจจะนำมาสู่การบูรณะในช่วงบาปวนด้วยเหมือนกัน ตลอดจนในรัชสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ก็ยังทรงสร้างเส้นทางอโรคยศาลาและธรรมศาลาผ่านเส้นทางของปราสาทตาเมือนธมด้วย
ด้วยความที่อยู่ใกล้ชายแดนทำให้ปราสาทตาเมือนธมเป็นอีกหนึ่งโบราณสถานสำคัญที่ตั้งอยู่บนพื้นที่แห่งความขัดแย้ง จากสถานการณ์ความไม่สงบในแถบชายแดน อนาคตของปราสาทตาเมือนธมจะเป็นอย่างไรต่อก็คงได้แต่ติดตามเฝ้ารับข่าวสารกันอย่างใกล้ชิดต่อไป…
#ที่โปรดepisodeเที่ยวกัน#สุรินทร์#ปราสาทตาเมือนธม#ประวัติศาสตร์#โบราณสถาน#BBL#BangkokBank#ธนาคารกรุงเทพ
