รัดเกล้ายอด และ ปะเก็น 
เป็นเครื่องประดับศีรษะที่มีความสำคัญในวัฒนธรรมและประเพณีของไทยอย่างลึกซึ้ง โดยเฉพาะในราชสำนัก หรือในการแสดงโขนและละครรำ 
.
รัดเกล้ายอด เป็นเครื่องประดับศีรษะที่มีลักษณะคล้ายมงกุฎ มักประดับยอดด้วยลวดลายไทยและเครื่องประดับที่เปล่งประกายงดงาม ทำจากวัสดุมีค่าต่าง ๆ เช่น ทองคำหรือเงินที่ตกแต่งด้วยเพชรหรือพลอย 
รัดเกล้ายอดมีลักษณะเป็นทรงสูงโดยมีปลายแหลมที่เรียกว่า “ยอด” อยู่บนศีรษะ สื่อถึงความสูงศักดิ์และความเคารพยกย่อง โดยมักใช้สวมใส่ในงานราชพิธี หรือพิธีสำคัญของราชสำนัก เช่น งานเฉลิมพระเกียรติ และเป็นส่วนหนึ่งในชุดแต่งกายของพระมหากษัตริย์และพระราชินีในอดีต
.
อีกทั้งยังเป็นสัญลักษณ์ของสถานะทางสังคมและความสำคัญของผู้สวมใส่ โดยเฉพาะในยุคโบราณที่การใช้รัดเกล้ายอดนั้น มักจะสงวนไว้สำหรับชนชั้นสูงหรือบุคคลที่ได้รับพระราชทานเท่านั้น 
นอกจากนี้ยังมีความเชื่อว่ารัดเกล้ายอดช่วยเสริมบารมี ทำให้ผู้สวมใส่มีพลังในการปกครองและความน่าเคารพยำเกรง
.
ปะเก็น เป็นเครื่องประดับศีรษะอีกแบบหนึ่งที่มีลักษณะคล้ายรัดเกล้ายอด แต่มีขนาดเล็กกว่าและมักใช้ในการแสดงโขนและละครรำ ปะเก็นถูกสวมรอบศีรษะโดยไม่มียอดแหลมเหมือนรัดเกล้ายอด 
แต่มักประดับด้วยลวดลายไทยที่งดงาม และมีลักษณะเฉพาะที่ทำให้แยกได้จากเครื่องประดับศีรษะประเภทอื่น ๆ ปะเก็นมีความสำคัญในการแสดงโขนและละครรำ โดยเฉพาะในการแสดงที่ตัวละครสวมเครื่องทรงแบบกษัตริย์ เจ้าหญิง หรือเทพเจ้า 
.
ปะเก็น มักทำจากวัสดุที่มีความทนทาน เช่น ทองเหลืองหรือโลหะอื่น ๆ ที่ถูกแกะสลักและตกแต่งอย่างประณีต 
นอกจากใช้ในแวดวงการแสดงแล้ว ปะเก็นยังมีบทบาทในพิธีกรรมบางประเภทที่เกี่ยวข้องกับการบวงสรวงหรือพิธีศักดิ์สิทธิ์ในท้องถิ่น โดยเชื่อว่าผู้สวมใส่ปะเก็นจะได้รับพลังจากเทพเจ้าและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ประทับอยู่ในงานพิธี
.
รัดเกล้ายอดและปะเก็น ต่างมีบทบาทในพิธีกรรมและงานสำคัญต่าง ๆ ในสังคมไทย โดยเฉพาะในงานราชพิธีและการแสดงโขนและละครรำ ในพิธีบรมราชาภิเษก หรือพิธีบวงสรวงที่เกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์และบุคคลชั้นสูง รัดเกล้ายอด จะถูกใช้เป็นส่วนสำคัญในการแต่งกาย เพื่อให้เกียรติและแสดงถึงความสูงส่งของพิธี นอกจากนี้ยังมีความเชื่อว่ารัดเกล้ายอดสามารถปกป้องผู้สวมใส่จากอันตรายและช่วยเพิ่มบารมีและอำนาจในการปกครอง
.
ในขณะเดียวกัน ปะเก็นถูกใช้ในการแสดงโขนและละครรำเป็นหลัก สื่อถึงลักษณะนิสัยและบทบาทของตัวละครนั้น ๆ ทำให้ปะเก็นกลายเป็นสัญลักษณ์ของตัวละครที่มีบารมี เช่น พระราม พระลักษณ์ และหนุมาน ซึ่งเป็นตัวละครเอกในเรื่องรามเกียรติ์
รัดเกล้ายอดและปะเก็น ต่างต้องการฝีมือช่างที่ประณีต และมีขั้นตอนการผลิตที่ซับซ้อน ช่างฝีมือจะทำการหล่อโลหะ ประดับด้วยลวดลายและอัญมณีที่แวววาวอย่างละเอียด ในสมัยโบราณ ช่างฝีมือจะเลือกใช้วัสดุที่มีค่า เช่น ทองคำ เงิน และพลอย เพื่อเพิ่มคุณค่าและความงดงามให้กับเครื่องประดับเหล่านี้
