“เนินทางพระ สุพรรณบุรี” ไขปริศนาปรางค์โบราณ ที่สร้างหลังยุคพระเจ้าชัยวรมันที่ 7

กลางทุ่งนาในตำบลบ้านสระ อำเภอสามชุก จังหวัดสุพรรณบุรี มีเนินดินแห่งหนึ่งที่อาจดูไม่ต่างจากเนินทั่วไป หากแต่ใต้ผืนดินแห่งนี้กลับซ่อนร่องรอยของอดีตเอาไว้ เพราะที่นี่คือ “เนินทางพระ” แหล่งโบราณคดีสำคัญที่เคยเป็นที่ตั้งของศาสนสถาน ก่อนกาลเวลาจะพัดพาให้สิ่งก่อสร้างส่วนใหญ่สูญหาย เหลือเพียงเนินดินและเศษซากโบราณวัตถุให้เห็นในปัจจุบัน

.

จากการสำรวจพบเศษอิฐและปูนปั้นรูปพระพุทธรูป รวมถึงประติมากรรมหินรูปพระโพธิสัตว์และทวารบาล หลักฐานเหล่านี้ทำให้เนินทางพระกลายเป็นแหล่งที่นักวิชาการให้ความสนใจ และนำไปสู่คำถามสำคัญว่า ศาสนสถานแห่งนี้สร้างขึ้นในยุคสมัยใดกันแน่ ?

.

จากข้อสันนิษฐานเดิม สู่เมืองสุวรรณปุระในจารึกปราสาทพระขรรค์ ในอดีต นักวิชาการหลายท่านเคยสันนิษฐานว่า โบราณวัตถุที่พบจากเนินทางพระมีอายุอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 ตรงกับรัชสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรเขมร ในศิลปะสมัยบายน และยังมีข้อเสนอว่าแหล่งโบราณคดีแห่งนี้อาจเป็นที่ตั้งของเมือง “สุวรรณปุระ” ซึ่งมีชื่อปรากฏอยู่ในจารึกปราสาทพระขรรค์

.

หากเป็นเช่นนั้น เนินทางพระก็อาจเป็นหลักฐานสำคัญ ที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่สุพรรณบุรีกับอาณาจักรเขมรในช่วงเวลานั้น แต่เมื่อมีการศึกษาหลักฐานอย่างละเอียดมากขึ้น ข้อสันนิษฐานเดิมก็เริ่มถูกตั้งคำถามอีกครั้ง

.

หลักฐานศิลปกรรมชี้ว่า อาจสร้างขึ้นหลังสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 จากการศึกษาของ รศ.ดร.รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล พบว่าโบราณวัตถุจากเนินทางพระอาจไม่ได้สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 และแหล่งโบราณคดีแห่งนี้ก็อาจไม่ใช่เมืองสุวรรณปุระตามข้อสันนิษฐานเดิม หากแต่มีอายุอยู่ในช่วงหลังรัชสมัยของพระองค์

.

ข้อสังเกตสำคัญมาจากการเปรียบเทียบรูปแบบศิลปะของประติมากรรม โดยเฉพาะพระพุทธรูปที่มีลักษณะเฉพาะ ได้แก่ ไรพระศกหนา สังฆาฏิเป็นแถบยาวปลายตัดตรง และเกตุมาลาเป็นรูปกรวยสามเหลี่ยม อีกทั้งพระพักตร์ยังไม่ได้แสดงลักษณะหลับตาและอมยิ้มแบบศิลปะบายน รายละเอียดเหล่านี้สะท้อนรูปแบบศิลปกรรมที่แตกต่างจากงานในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 และมีความสอดคล้องกับศิลปะในช่วงหลังมากกว่า

.

เนินดินกลางทุ่ง อาจเคยเป็นที่ตั้งของปรางค์ก่ออิฐ นอกจากประติมากรรมที่ค้นพบแล้ว เศษซากอิฐและชิ้นส่วนปูนปั้นที่ยังหลงเหลืออยู่ ยังเป็นเบาะแสให้สันนิษฐานถึงรูปแบบสถาปัตยกรรมเดิมของเนินทางพระว่า น่าจะเคยเป็นศาสนสถานประเภทปรางค์ก่ออิฐ ซึ่งประดับตกแต่งด้วยปูนปั้น

.

ที่น่าสนใจคือ ปูนปั้นบางชิ้นมีลักษณะคล้ายคลึงกับงานประดับปรางค์วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดลพบุรี ยิ่งช่วยให้เห็นภาพความเชื่อมโยงทางศิลปกรรม และเปิดมุมมองใหม่ต่อประวัติศาสตร์ของแหล่งโบราณคดีแห่งนี้

เรียบเรียงโดย เพจสุดโปรด by Bangkok Bank