หากพระพุทธรูปหนึ่งองค์เป็นตัวแทนแห่งความศรัทธาของผู้สร้าง ลองจินตนาการถึงแผงไม้ทรงปราสาทที่ประดิษฐานพระพุทธรูปขนาดเล็กไว้ถึง 18 องค์ แต่ละองค์เรียงรายอยู่ภายในกรอบซุ้มอย่างประณีต นี่คือ “แผงพระพิมพ์” ศิลปะล้านนาที่สะท้อนทั้งฝีมือช่างเมืองลำพูนและความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาของผู้คนในอดีต
.
แผงพระพิมพ์ชิ้นนี้ มีอายุอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 24 –25 เดิมย้ายมาจากวัดพระธาตุหริภุญไชย เมื่อ พ.ศ. 2518 ปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย มีความสูง 120 ซม. ฐานกว้าง 43 ซม.
.
ก่อนจะทำความรู้จักกับแผงพระพิมพ์ เราอาจต้องเข้าใจความหมายของ “พระพิมพ์” กันก่อน
พระพิมพ์ คือ ประติมากรรมขนาดเล็กที่สร้างเป็นรูปพระพุทธเจ้าหรือพระโพธิสัตว์ โดยนำวัสดุอย่างดินหรือโลหะมากดหรือหล่อขึ้นรูปด้วยแม่พิมพ์
ในอดีตผู้แสวงบุญที่เดินทางไปสักการะสังเวชนียสถานทั้ง 4 แห่ง มักนำพระพิมพ์กลับไปเป็นสิ่งสักการะบูชา ต่อมาจึงนิยมสร้างขึ้นเพื่อบรรจุกรุ สืบทอดพระพุทธศาสนาให้ดำรงอยู่สืบไป
.
การสร้างพระพิมพ์ ยังถือเป็นการทำบุญกุศลอย่างหนึ่ง โดยไม่จำเป็นต้องใช้ทุนทรัพย์จำนวนมาก ผู้มีฐานะอาจเลือกใช้โลหะมีค่าอย่างเงินหรือทอง ส่วนคนทั่วไปนิยมใช้ดินหรือโลหะที่มีมูลค่าไม่สูงนัก ขณะเดียวกันคติความเชื่อของชาวล้านนายังกล่าวถึงการสร้างพระพุทธรูปด้วยวัสดุที่แตกต่างกันว่า ให้ผลบุญมากน้อยต่างกันไปตามวัสดุที่เลือกใช้ด้วย
.
สำหรับแผงพระพิมพ์ชิ้นนี้ โดดเด่นด้วยโครงสร้างไม้รูปทรงปราสาท ทาชาดและปิดทองอย่างงดงาม กรอบซุ้มลดหลั่นกัน 3 ชั้น มียอดแหลม ส่วนขอบแกะสลักเป็นรูปนาค เพิ่มรายละเอียดให้ดูสง่างาม บริเวณแผงด้านล่างประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย
.
ขณะที่ภายในกรอบซุ้มชั้นหลังคาประดับพระพิมพ์ ซึ่งทำจากรักสมุก รวมทั้งสิ้น 18 องค์ แต่ละองค์มีลายดอกไม้ 8 กลีบแทรกประดับอยู่ ช่วยเติมความละเอียดอ่อนให้แก่องค์ประกอบโดยรวม
.
อย่างไรก็ตาม จำนวนพระพุทธรูปทั้ง 18 องค์ยังไม่มีข้อสรุปที่แน่ชัดว่ามีความหมายตามคติความเชื่อใด อาจสันนิษฐานได้ว่าเกี่ยวข้องกับจำนวนพระอดีตพุทธเจ้าที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก หรืออาจหมายถึงเจ้าศรัทธาจำนวน 18 คนที่ร่วมกันสร้างแผงพระพิมพ์นี้ขึ้นมา
.
แม้ความหมายของจำนวนพระพิมพ์จะยังเป็นปริศนา แต่สิ่งที่ปรากฏชัด คือ ความประณีตของงานช่างและแรงศรัทธาที่ถ่ายทอดผ่านทุกองค์ประกอบ ตั้งแต่รูปทรงปราสาท ลวดลายแกะสลัก ไปจนถึงพระพิมพ์ทั้ง 18 องค์
.
ทำให้แผงพระพิมพ์ชิ้นนี้ไม่ใช่เพียงเครื่องสักการะ หากยังเป็นหลักฐานทางพุทธศิลป์ ที่สะท้อนเอกลักษณ์งานช่างเมืองลำพูน และความผูกพันของผู้คนกับพระพุทธศาสนาที่สืบทอดผ่านกาลเวลา
เรียบเรียงโดย เพจสุดโปรด by Bangkok Bank

