เทศกาลไหว้พระจันทร์
(中秋節 จงชิวเจี๋ย / ตงชิวโจ่ย – เทศกาลกลางสารทฤดู) หรือที่ชาวแต้จิ๋วเรียกกันว่า “ไป๊หง่วยเนี๊ย (拜月娘-ไหว้พระจันทร์)”
.
หลายคนคงนึกถึงขนมไหว้พระจันทร์ ![]()
แต่ความจริงแล้ว… ยังมีอีกหนึ่งสิ่งที่เป็นไฮไลต์แบบลับ ๆ ของเทศกาลนี้คือ “กระดาษไหว้”
.
มีสุภาษิตโบราณว่า “ชายไม่ไหว้พระจันทร์ หญิงไม่ไหว้เจ้าเตา” (男不祭月 女不祭灶) แสดงถึงความสัมพันธ์ของผู้หญิงกับเทศกาลนี้ ด้วยความที่ผู้หญิงเป็นเพศที่อ่อนโยนและรักความสวยงามนี่เอง จึงทำให้ “แม่บ้านแต้จิ๋ว” ได้ปลดปล่อยความคิดสร้างสรรค์ ด้วยการประดิษฐ์กระดาษไหว้แข่งกันในรูปแบบต่าง ๆ อย่างสวยงามอลังการ จนกลายเป็นเอกลักษณ์ของเทศกาลนี้
.
วันนี้เราจะพาทุกคนมาทำความรู้จัก “กระดาษไหว้” ที่นิยมใช้ในช่วงเทศกาลไหว้พระจันทร์ จะมีอะไรกันบ้างไปดูกันเลยยย ![]()
อาเนี่ยเต๊ง (阿娘亭 / 阿娘宮)
พลับพลาเจ้าแม่หรือวังเจ้าแม่ มักประดับลายแปดเซียน
ดอกไม้
และพระจันทร์เต็มดวง
ข้างในมีรูปพระกวนอิมหรือประติมากรรมเล็ก ๆ บางบ้านติดไฟกระพริบวิบวับก่อนนำไปเผา
ตงชิวเตี๋ย / โป๊ยเซียนเตี๋ย (中秋錠 / 八仙錠)
กระดาษแผ่นใหญ่สีทอง–เงิน สวยสะดุดตา มีข้อความ “慶祝中秋” (เฉลิมฉลองเทศกาลกลางฤดูใบไม้ร่วง) มักใช้เฉพาะเทศกาลนี้
อ่วงมึ้ง (旺門)
คล้ายม่านหรือมู่ลี่ ทำจากกระดาษกิมพับเป็นก้อนทอง
หรือปลา
ร้อยเรียงเป็นเส้น ใช้แขวนประดับ เห็นได้บ่อยในงานเจและศาลเจ้า
ตั่วป้อเกี้ย (大寶仔)
ก้อนทองตำลึงขนาดใหญ่ ทำจากไม้ไผ่หุ้มกระดาษทอง ใช้ไหว้เทพเจ้า นิยมจัดเป็นคู่
สื่อถึงการมอบของขวัญล้ำค่าแด่เทพ
กิมก่ง (金貢)
โคมทองแบบตั้งโต๊ะหรือแขวน ใช้เป็นเครื่องบรรณาการชั้นสูง
กิมฮวยน้า (金花籃)
กระเช้าดอกไม้ทองคำ งดงามประณีต นิยมในจีน แต่ไม่ค่อยเห็นในไทย
นอกจากนี้ยังมี เหง่งเตี๋ย (銀錠), ตั่วกิม (大金), เทียงเถ่าจี๊ (天頭錢), กิมเหง่งเต้า / โป๊ยเซียนเต้า (金銀斗, 八仙斗) ซึ่งล้วนสะท้อนรากวัฒนธรรมจีนที่สืบต่อกันมายาวนาน
.
เทศกาลไหว้พระจันทร์
จึงไม่ใช่แค่เรื่องของขนม แต่คือศิลปะกระดาษ งานคราฟต์ และความกตัญญู ที่หญิงชาวจีนได้แสดงออกผ่านการจัดโต๊ะไหว้และประดิษฐ์ของไหว้
.
แม้ลูกหลานจีนในไทยปัจจุบันจะรู้จักเทศกาลนี้เพียง “ขนมไหว้พระจันทร์” แต่หากเรายังสืบสานทั้งการไหว้ การกินข้าวพร้อมหน้า และการมอบขนมให้กัน ก็จะยังคงรักษาธรรมเนียมนี้ไว้ได้




