เชื่อว่าหลาย ๆ คนที่ได้เดินทางแวะไปแถว ๆ สนามหลวง อาจจะคุ้นตากับเทวาลัยหลังหนึ่งตรงสะพานผ่านพิภพลีลา ที่คับคั่งไปด้วยมาลัยหลากสี และควันธูปของผู้มีจิตศรัทธาที่มาแวะเวียนไหว้ “พระแม่ธรณี” กัน แต่รู้หรือไม่ว่าในความเป็นจริงแล้ว ในตอนแรกเริ่มที่สร้างพระแม่ธรณีนี้ขึ้นมานั้น ถูกตั้งแต่จะให้เป็น “ก็อกน้ำประปาสาธารณะ” เท่านั้นเอง
พระแม่ธรณีบีบมวยผมนี้มีประวัติความเป็นมาในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถทรงโปรดฯ ให้สร้างอุทกทานเพื่อให้มีน้ำประปาสาธารณะสำหรับผู้ที่สัญจรผ่านไปมา โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อครั้งดำรงพระอิสริยศเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช ได้ถวายคำแนะนำให้สร้างเป็นพระแม่ธรณีบีบมวยผม เหมือนกันฉากในพุทธประวัติ จึงได้สมเด็จฯกรมพระยานริศ เป็นผู้ออกแบบรูปปั้นพระแม่ธรณี และมีพระยาจินดารังสรรค์เป็นผู้ออกแบบซุ้มเรือนแก้ว โดยสมเด็จพระศรีพัชรินทรฯเป็นผู้พระราชทานทุนทรัพย์เอาไว้ให้สำหรับก่อสร้าง
การอุทกทานนับว่าเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่มีอยู่ในบริบทสังคมไทยดังจะเห็นได้จากวัฒนธรรมการวางตุ่มน้ำหน้าบนและมีกระบวย ให้ผู้ที่เดินทางผ่านไปผ่านมาที่รู้สึกกระหายน้ำได้ดื่มกิน แนวคิดของพระแม่ธรณีนี้ก็เป็นไปในทิศทางเดียวกันกับวัฒนธรรมนั้นซึ่งได้ทยอยสูญหายไปตามกาลเวลา
สำหรับเรื่องที่ว่าอุกทานแห่งนี้ได้กลายมาเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์เมื่อไหร่นั้น ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด โดยผู้คนอาจจะมองว่าด้วยความที่เป็นประติมากรรมเทพีในความเชื่อทางศาสนา คนในสมัยต่อมาจึงพาลเข้าใจไปว่านี่คือสิ่งศักดิ์สิทธิ์และเกิดการเคารพบูชาสืบต่อกันมา จากคนกลุ่มเล็กก็ขยายเป็นคนกลุ่มใหญ่ จนอาจทำให้คนจำนวนไม่น้อยหลงลืมความเป็นอุทกทานที่สร้างขึ้นมาเพื่อวัตถุประสงค์สำหรับให้ทุกคนสามารถเข้าถึงน้ำประปาได้กลางเมืองไป
.
#ที่โปรดepisodeเที่ยวกัน#ของโปรดepisodeไทยดี#กรุงเทพ#ประวัติศาสตร์#BBL#BangkokBank#ธนาคารกรุงเทพ
