ประเพณีเก่าแก่ที่ยังมีชีวิต ‘ก่อเจดีย์ทราย’ 
เป็นหนึ่งในไฮไลต์แห่งเทศกาลสงกรานต์ ที่เต็มไปด้วยความสนุกและความหมายดี ๆ ไม่ใช่แค่การละเล่นหรือเฉลิมฉลองเท่านั้น แต่ยังแฝงไว้ด้วยความเชื่อทางพุทธศาสนาที่ส่งต่อกันมาหลายชั่วอายุคน
.
ลองจินตนาการถึงภูเขาทรายที่มีลวดลายสวยงาม ประดับด้วยดอกไม้ 
ธงหลากสี 
และบางแห่งยังมีการประกวดความงามของเจดีย์ทรายอีกด้วย แต่แท้จริงแล้ว นี่เป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาเพื่อ “คืนทรายให้วัด” 
เพราะมีความเชื่อว่าเมื่อเราเดินเข้าออกวัด อาจเผลอเอาทรายติดเท้าออกไป การนำทรายมาก่อเป็นเจดีย์จึงเปรียบเสมือนการชดเชย และเป็นการร่วมบุญอีกทางหนึ่ง
.
จุดเริ่มต้นของเจดีย์ทราย เล่ากันว่าในอดีต พระเจ้าปเสนทิโกศลแห่งเมืองสาวัตถี ได้เกิดศรัทธาแรงกล้าหลังจากฟังธรรมจากพระพุทธเจ้า ขณะนั้นพระองค์เห็นหาดทรายขาวสะอาด จึงก่อเป็นเจดีย์ทรายถึง 84,000 กอง ตามจำนวนพระธรรมขันธ์ เพื่อถวายเป็นพุทธบูชา ความเชื่อนี้จึงกลายเป็นแนวปฏิบัติที่ชาวพุทธนำมาสืบสานต่อ
.
ปัจจุบัน ประเพณีก่อเจดีย์ทรายไม่ได้มีแค่ในวัด 
แต่กลายเป็นกิจกรรมหลักของงานสงกรานต์ทั่วประเทศ หลายพื้นที่จัดการประกวดก่อเจดีย์ทรายแบบสร้างสรรค์ เพิ่มลูกเล่นด้วยแสง สี เสียง และกิจกรรมสนุก ๆ ให้คนรุ่นใหม่ได้มีส่วนร่วม
.
เจดีย์ทรายทั่วไทย สีสันวันสงกรานต์จากเหนือจรดใต้
ก่อเจดีย์ทรายภาคกลาง
ที่นี่เรียกกันตรงตัวว่า “ก่อเจดีย์ทราย” เน้นความสนุกสนานเต็มพิกัด นอกจากจะก่อเจดีย์แล้ว ยังมีกิจกรรมพื้นบ้านอย่าง ขบวนแห่สงกรานต์ รำวง ประกวดนางสงกรานต์ และที่พลาดไม่ได้คือ ประกวดก่อเจดีย์ทรายที่แต่ละทีมงัดฝีมือมาประชันกันสุดฤทธิ์
.
ก่อเจดีย์ทรายภาคเหนือ
ที่ล้านนา เรียกสงกรานต์ว่า “ปี๋ใหม่เมือง” 
คนที่นี่นิยมขนทรายเข้าวัด พร้อมประดับด้วย ตุงสีสันสดใส นอกจากจะเสริมสิริมงคลแล้ว ยังมีการบูชารอยพระพุทธบาท ด้วยเจดีย์ทราย ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นการสร้างบุญกุศลมหาศาล
.
ก่อเจดีย์ทรายภาคอีสาน
ที่อีสานใช้ชื่อว่า “บุญตบประทาย” 
ซึ่งไม่ได้มีแค่การก่อเจดีย์ แต่ยังมีแห่พระพุทธรูป ทำบุญตักบาตร และสรงน้ำพระ เป็นงานบุญใหญ่ประจำปีของชุมชน สืบทอดกันมาแบบจัดเต็มทั้งศรัทธาและความสนุก
.
ก่อเจดีย์ทรายภาคใต้
สงกรานต์ใต้ไม่ธรรมดา นอกจากการก่อเจดีย์ทรายแล้ว ยังมี “การจุดเปรียง” (ตะเกียงน้ำมันแบบดั้งเดิม) เพื่อเพิ่มสีสันในยามค่ำคืน และมีพิธีแห่นางกระดาน ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของที่นี่โดยเฉพาะ
.
แม้ว่ายุคสมัยจะเปลี่ยนไป ประเพณีก่อเจดีย์ทรายก็ยังคงอยู่ หลายที่เริ่มจัดการประกวดก่อเจดีย์ทราย ให้คนรุ่นใหม่ได้สืบสานวัฒนธรรมนี้ต่อไป ไม่ใช่แค่เพื่อความสนุก แต่ยังเป็นการทำบุญใหญ่ เพิ่มสีสันวันสงกรานต์ และช่วยรักษาแหล่งน้ำให้สะอาด
