ถ้วยยานัตถุ์โบราณ 
เป็นหนึ่งในเครื่องใช้ชั้นสูงที่สะท้อนถึงรสนิยม และสถานะของชนชั้นสูงมาตั้งแต่โบราณ โดยเฉพาะในราชสำนักไทย 
.
ถ้วยยานัตถุ์ที่ทำจากแก้วโบราณพันปี และทรงเครื่องทองนั้น 
ไม่ใช่เพียงภาชนะสำหรับเก็บยานัตถุ์เท่านั้น แต่ยังเป็นงานศิลปะอันทรงคุณค่าที่สะท้อนถึงภูมิปัญญาช่างฝีมือไทยในสมัยอยุธยา โดยเฉพาะเมื่อมีการประดับด้วยลาย “แก้วชิงดวง” ซึ่งถือเป็นพระยันต์สำคัญชั้นสูงของเจ้านาย
.
แก้วชิงดวง พระยันต์แห่งพลังและอำนาจในราชสำนัก 
ลายแก้วชิงดวง เป็นลวดลายที่มีความหมายลึกซึ้งในเชิงไสยศาสตร์และคติความเชื่อของไทย มีลักษณะเป็นลวดลายทรงกลมที่มีศูนย์กลางคล้ายดวงตา 
สื่อถึงพลังแห่งจิตวิญญาณและการปกป้องคุ้มครอง เชื่อกันว่าผู้ที่ครอบครองเครื่องใช้ที่มีลายแก้วชิงดวง จะได้รับพลังอำนาจและความเจริญรุ่งเรือง โดยเฉพาะในหมู่เจ้านายและขุนนางที่มักมีถ้วยหรือภาชนะที่สลักลายนี้ไว้เพื่อเสริมบารมี
.
แก้วชิงดวง ยังเป็นที่รู้จักในฐานะพระยันต์ชั้นสูงที่ใช้ในราชสำนัก เชื่อกันว่าเป็นสัญลักษณ์ของดวงชะตาและความสมบูรณ์พูนสุข และถูกนำมาใช้กับถ้วยยานัตถุ์ของชนชั้นสูง เพื่อเป็นเครื่องรางเสริมอำนาจและป้องกันสิ่งไม่ดี 
.
ถ้วยยานัตถุ์โบราณที่ทำจากแก้วพันปีเป็นของหายาก มักทำจากแก้วเนื้อดีที่ผ่านการหลอมและเจียระไนอย่างประณีต ก่อนจะได้รับการประดับด้วยทองคำและอัญมณี เช่น ไพลิน 
ทับทิม และมรกต เพื่อเพิ่มความหรูหราและเป็นมงคล
.
ในสมัยอยุธยา ถ้วยยานัตถุ์เป็นของใช้เฉพาะบุคคลของพระมหากษัตริย์และขุนนางชั้นสูง 
ใช้สำหรับเก็บยานัตถุ์ซึ่งเป็นยาสูดพิเศษที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมเปอร์เซียและจีน การใช้ยานัตถุ์ในยุคนั้นถือเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นชนชั้นสูง อีกทั้งยังมีความเชื่อว่ากลิ่นหอมของยานัตถุ์สามารถช่วยบรรเทาอาการปวดศีรษะ และเป็นยาชูกำลังได้
.
เชื่อกันว่าถ้วยยานัตถุ์ที่มีลายแก้วชิงดวงและประดับทองคำ จะช่วยเสริมดวงชะตา ป้องกันภัยพิบัติ และนำโชคลาภมาให้แก่เจ้าของ ทำให้ในอดีตถ้วยประเภทนี้ถูกเก็บรักษาเป็นสมบัติของราชวงศ์และขุนนางระดับสูง
