วังท่าพระ: วังเจ้านายที่กลายมาเป็นพื้นที่ทางศิลปะ

ถ้าพูดถึงมหาวิทยาลัยที่เด่นในเรื่องของศิลปะวัฒนธรรม ชื่อของ “มหาวิทยาลัยศิลปากร” ย่อมเป็นชื่อที่ใครหลาย ๆ คนอาจจะนึกถึง บางคนอาจจะคิดไปถึงว่าเด็กศิลปากรเรียนโขนเรียนรำเลยทีเดียว (ซึ่งไม่ได้เรียน) ชื่อของศิลปากรค่อนข้างที่จะถูกนำมาผูกติดกับศิลปะวัฒนธรรมอยู่มาก อาจจะเพราะด้วยว่ามีพัฒนาการมาจากโรงเรียนช่างศิลป์ ทำให้ศิลปากรเป็นอีกหนึ่งสถานศึกษาที่บ่มเพาะบุคคลากรในแวดวงศิลปะมาอย่างยาวนาน

ด้วยความที่เป็นสถาบันศิลปะ สภาพแวดล้อมต่าง ๆ ของมหาวิทยาลัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่วังท่าพระเองก็ถูกตั้งไว้บนตำแหน่งที่เป็นศูนย์กลางของศิลปะวัฒนธรรม แค่ในวังท่าพระก็มีหอศิลป์และพื้นที่จัดแสดงนิทรรศการมากถึง 4 แห่ง (เป็นอย่างน้อย)เลยทีเดียว ซึ่งหนึ่งในหอศิลป์สำคัญนั้นก็เป็นหอศิลป์ที่ใช้พื้นที่ตัวตำหนักและท้องพระโรงเก่าของวังมาใช้เป็นพื้นที่ทางศิลปะอย่างมีนัยยะสำคัญ

วังท่าพระถูกสร้างขึ้นตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 เพื่อให้เป็นที่ประทับของ “เจ้าฟ้าเหม็น” พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 2 ก็กลายมาเป้นที่ประทับของรัชกาลที่ 3 เมื่อครั้งยังเป็นกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ วังท่าพระถูกผลัดเปลี่ยนเจ้าของเรื่อยมา จนกระทั่งในสมัยรัชกาลที่ 5 วังท่าพระก็กลายมาเป็นที่ประทับของนายช่างใหญ่แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ผู้อุปถัมป์ศิลปะอย่างกรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ก่อนที่จะกลายมาเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยศิลปากร

พื้นที่ของวังที่ยังคงสภาพไว้เหมือนเดิมได้แก่ส่วนท้องพระโรง, ตำหนักกลาง, ตำหนักพรรณราย, ศาลาดนตรี, และสวนแก้ว ซึ่งท้องพระโรงและตำหนักพรรณรายในปัจจุบันเป็นพื้นที่ของหอศิลป์มหาวิทยาลัยศิลปากร และสวนแก้วเป็นพื้นที่ของพิพิธภัณฑ์ประติมากรรมกลางแจ้ง โดยตัวตำหนักกลางและตำหนักพรรณรายเป็นฝีมือการออกแบบของสถาปนิกผู้ถูกลืมอย่างโยอาคิม กรัสซี

นิทรรศการภายในหอศิลป์มหาวิทยาลัยศิลปากรนั้นจะมีการปรับเปลี่ยนหมุนเวียนไปเรื่อย โดยช่วงนี้มีนิทรรศการทุนสร้างสรรค์ศิลปกรรม ศิลป์ พีระศรี ที่รวบรวมเอาผลงานของศิลปินคนต่าง ๆ ที่ได้รับการคัดเลือกให้รับทุนดังกล่าวมาจัดแสดงด้วย สำหรับผู้ที่สนใจสามารถเข้าชมนิทรรศการที่หอศิลป์มหาวิทยาลัยศิลปากรได้ทุกวันจันทร์-เสาร์ เวลา 9.00 – 18.00 น.