‘ยาดอง’ ถือเป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านถ่ายทอดจากบรรพบุรุษมายาวนาน เป็นการนำสมุนไพรที่มีสรรพคุณต่าง ๆ มาแช่เหล้าเพื่อสกัดสารสำคัญในสมุนไพรออกมา
นอกจากนี้ ยาดองไทยยังมีความโดดเด่นตรงชื่อเป็นเอกลักษณ์ ประหลาดพิสดารชวนขำขันแต่แฝงไปด้วยสรรพคุณทางยามากมาย จะมีอะไรกันบ้าง ไปดูกันเลย

โด่ไม่รู้ล้ม
แค่ชื่อก็พอจะร้องอ๋อถึงสรรพคุณของยาดองชนิดนี้ซึ่งมีสรรพคุณช่วยเรื่องสมรรถภาพทางเพศ บำรุงกำลัง บำรุงหัวใจ ช่วยขับเหงื่อ และในทางเภสัชวิทยายังระบุว่าช่วยยับยั้งเชื้อแบคทีเรียและไวรัส ช่วยลดไข้ ลดอาการอักเสบ ช่วยต้านความเป็นพิษต่อตับ ช่วยลดความดันโลหิต ช่วยยับยั้งการเคลื่อนไหวของลำไส้เล็ก และช่วยกระตุ้นมดลูกอีกด้วย

ม้ากระทืบโรง
มาจากสมุนไพร ‘ม้ากระทืบโรง’ เป็นไม้เถาวัลย์ขนาดใหญ่ ช่วยเรื่องการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ บำรุงกำลังกำหนัด ร่างกายแข็งแรงเปรียบกับม้าที่เป็นสัตว์คล่องแคล่วว่องไว นอกจากนี้ยังมีการเรียกด้วยชื่อท้องถิ่นหลายชนิด เช่น ม้าคอกแตก คอกม้าแตก มันฤาษี กาโร (ระนอง), พญานอนหลับ (นครสวรรค์), มาดพรายโรง (โคราช), เดื่อเครือ (เชียงใหม่), บ่าบ่วย (คนเมือง) และ ม้าทะลายโรง (ภาคอีสาน)

กำลังเสือโคร่ง
ยาดองชื่อเท่อย่าง ‘กำลังเสือโคร่ง’ หรือ ‘พญาเสือโคร่ง’ เป็นพันธุ์ไม้พบได้ตามภาคเหนือและภาคอีสานของไทย ถือเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดน่าน และมีชื่อท้องถิ่นเรียกแตกต่างกัน เช่น กำลังเสือโคร่ง (เชียงใหม่), พญาเสือโคร่ง, นางพญาเสือโคร่ง (คนเมือง), ลำแค ลำแคร่ ลำคิแย (ลั้วะ) และเส่กวอเว (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)
จุดเด่นสรรพคุณคือเป็นยาอายุวัฒนะช่วยให้ร่างกายแข็งแรง บำรุงเลือด ขับลม เพิ่มความอยากอาหาร บำรุงธาตุในร่างกายให้เป็นปกติ

กำลังช้างสาร
มีเสือแล้วก็ต้องมีช้าง ยาดองกำลังช้างสาร มีสรรพคุณแก้ไข้ แก้ร้อนใน บำรุงกำลัง โดยวิธีพื้นบ้านที่ใช้ทำกันทั่วไปคือน้ำตัวเนื้อไม้มาต้มกับน้ำซาวขาวกินเพื่อบำรุงกำลัง แต่หากทำเป็นยาดองก็จะใช้ส่วนประกอบของโคคลาน ชะเอมไทย โด่ไม่รู้ล้ม และกระชายร่วมด้วย
อย่างไรก็ตาม ยาดองสูตรนี้ยังไม่มีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์รองรับ แต่เป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านที่นิยมดื่มกันมานมนาน

นารีรำพึง
ถ้าพูดถึงนารีก็ต้องเกี่ยวข้องกับผู้หญิงแน่ ๆ ยาดองนารีรำพึงจึงเป็นสูตรยาดองที่เหมาะกับผู้หญิงเพราะช่วยให้ผิวกระจ่างใส เปล่งปลั่ง รวมถึงการบำรุงโลหิต ประจำเดือนมาไม่ปกติ แก้อาการอ่อนเพลีย

สาวร้อยผัว
อีกชื่อคือ ‘รากสามสิบ’ ช่วยกระตุ้นฮอร์โมนเพศหญิง เสริมสมรรถภาพทางเพศ ช่วยให้คึกคักกระปี้กระเปร่า จึงเป็นที่มาของชื่อสาวร้อยผัว
อ้างอิง:
– เว็บไซต์ medthai
– บทความวิชาการ หัวข้อ “ยาดองเหล้าสมุนไพร” ผู้เขียน ณัฏฐิรา กาญจนศิลป์ และ พงษ์บริพัตร พันธางกูร

