พะแนง อาหารไทยประเภทแกงน้ำข้น มีรสชาติหวานมันเค็มจัดจ้าน จนได้รับการจัดอันดับเป็นอาหารที่ดีที่สุดอันดับ 6 ของโลกจากเว็บไซต์ TasteAtlas
แต่ต้นกำเนิดของพะแนงไม่ได้เป็นแกงพะแนงแบบที่เราเห็นในปัจจุบัน แต่เป็นการนำไก่ทั้งตัวไปย่างขึ้นไฟ พร้อมทาน้ำพริกแกงผสมหัวกะทิไปด้วยจนกว่าไก่จะสุก โดย ม.ร.ว คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้เขียนไว้ในหนังสือพิมพ์สยามรัฐว่า
“…คนไทยโบราณนั้นใช้ไก่ทั้งตัวทำเป็นไก่พะแนง เอาน้ำพริกแกงซึ่งไม่ใช่แกงคั่ว เพราะมีถั่วลิสงตำละเอียดปนอยู่ด้วย ผสมกับหัวกะทิ ทาไก่ทั้งในและนอกแล้วเอาขึ้นย่างไฟ ระหว่างที่ย่างนั้นก็ใช้น้ำพริกผสมหัวกะทิคอยประพรมและทาไปจนกว่าไก่จะสุก ไก่ทั้งตัวนี้พับท่อนขาซึ่งอาจจะรวมทั้งเท้าไก่ด้วยเข้าไปไว้ในท้อง แบบเดียวกับที่ฝรั่งย่างไก่
ต่อมาการทำไก่พะแนงแบบนั้นอาจไม่สะดวกด้วยประการทั้งปวงเพราะต้องกินเวลานานมาก จึงได้ยักย้ายเปลี่ยนมาเป็นเป็ดหรือไก่สับชิ้นโต ๆ เอาลงผัดกับเครื่องแกงและกะทิในกระทะหรือหม้อ กลายเป็นไก่พะแนงหรือเป็ดพะแนงอย่างที่รู้จักกันอยู่ในปัจจุบัน…”
นอกจากนี้ คำว่าพะแนงมาจากรากศัพท์เดิมภาษาเขมรแปลว่า ท่านั่งขัดขา (ขัดสมาธิ) ซึ่งสันนิษฐานว่าน่าจะหมายถึงการพับขาไก่ไว้ในลำตัวแล้วย่างไฟจึงเป็นที่มาของการตั้งชื่อเมนูนี้ว่าพะแนงนั่นเอง
