ย้อนกลับไปในวันที่ 17 พฤศจิกายน ปี 1869 โปรเจกต์ “คลองสุเอซ” ที่เชื่อมทะเลแดงกับทะเลเมดิเตอร์เรเนียนก็เสร็จสิ้นและมีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการ ซึ่งการเกิดขึ้นของคลองดังกล่าวได้ร่นระยะเวลาในการเดินทางด้วยเรือในช่วงเวลาดังกล่าวเป็นอย่างมาก แต่รู้หรือไม่ว่าการเกิดขึ้นของคลองสุเอซ ได้เป็นหนึ่งในแรงบันดาลใจที่พาให้คณะสำรวจฝรั่งเศสอยากที่จะขุดคลองสักแห่งที่มีลักษณะคล้ายกันนี้ในประเทศไทยด้วย?
.
ชื่อของ “คอคอดกระ” น่าจะเป็นชื่อที่ใครหลายคนอาจจะรู้จักหรือได้ยินกันมาอย่างยาวนาน พื้นที่แคบ 50 กิโลเมตรในจังหวัดระนองนี้ ในอดีตก็เป็นอีกหนึ่งจุดที่ได้รับการหมายตาให้เกิดคลองขุดเชื่อมระหว่างทะเลอันดามันกับทะเลอ่าวไทยด้วย
.
กล่าวกันว่าแนวคิดเชื่อมสองทะเลนี้น่าจะมีมาตั้งแต่สมัยพระนารายณ์มหาราช โดยประการสำคัญเลยก็คือเป็นการเอื้อประโยชน์ให้กับฝรั่งเศสเพื่อที่จะไม่ได้ล่องเรือผ่านช่องแคบมะละกาที่มีชาวดัตช์และชาวโปรตุเกสปกครองอยู่ ซึ่งมงซิเออ เดอ ลา มาร์ ที่ติดตามคณะทูตของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 เป็นผู้ริเริ่มแนวคิดขึ้นมา อย่างไรก็ดีโครงการก็ต้องเก็บไปหลังการผลัดแผ่นดินสู่ราชวงศ์บ้านพลูหลวงนั่นเอง
.
หลังจากนั้น ก็ปรากฏแนวคิดที่จะขุดบริเวณนี้อีกครั้งหนึ่งในต้นกรุงรัตนโกสินทร์โดยมีเหตุผลในเรื่องของการสงครามเป็นหลัก แต่ก็ไม่ได้ขุดจริง กระทั่งในสมัยรัชกาลที่ 4 ซึ่งมีการขุดคลองสุเอซนั้น ก็เริ่มมีการรื้อฟื้นแนวคิดการขุดคอคอดกระขึ้นมาโดยชาวอังกฤษ ทว่าด้วยปัญหาหลายอย่างทำให้ยังไม่มีการขุดขึ้นมาแต่อย่างใด
ครั้นเมื่อคลองสุเอซเปิดใช้งานอย่างเป็นทางการ ฝรั่งเศสก็อยากที่จะขุดคลองคอคอดกระด้วย เพราะว่าในตอนนี้มีทั้งกำลังคนและมีผลงานเป็นที่ประจักษ์ ในสมัยรัชกาลที่ 5 ฝรั่งเศสจึงพยายามเจรจาขอสัมปทานขุดคลองหลายครั้ง แต่พระองค์ยังทรงสงวนท่าที โดยเห็นว่าต้องสำรวจพื้นที่และประเมินผลประโยชน์ให้ชัดเจนเสียก่อน ตลอดจนต้องคำนึงถึงฝั่งอังกฤษ ซึ่งในขณะนั้นได้ครอบครองช่องแคบมะละกาแล้ว การขุดคอคอดกระจึงอาจเป็นชนวนความขัดแย้งได้ และเมื่อมีการสำรวจพื้นที่จริงก็พบว่ามีอุปสรรคทางภูมิประเทศอีกหลายอย่างที่ไม่เหมาะกับการขุดคลองด้วย เป็นอันต้องพับโครงการเก็บไปอีกทีหนึ่ง
แม้โครงการในช่วงรัชกาลที่ 4 และ 5 จะไม่เกิดขึ้นจริง แต่แนวคิดขุดคลองคอคอดกระยังคงปรากฏขึ้นอีกหลายครั้ง เช่น ใน พ.ศ. 2478 เมื่อปรีดี พนมยงค์ เสนอแนวคิดขุดคลองเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ทว่าโครงการต้องยุติลงด้วยข้อจำกัดด้านงบประมาณ ซึ่งก็ยังคงมีการคิดทบทวนพิจารณามาอีกหลายยุคหลายรัฐบาลแต่ก็ยังไม่เกิดขึ้นจริงแต่อย่างใด
ในขณะที่คลองสุเอซเปิดใช้งานและเปลี่ยนเส้นทางการค้าโลก คลองคอคอดกระเป็นได้เพียงแนวคิดอันเกี่ยวเนื่องกับปัจจัยหลายอย่าง เกี่ยวพันตั้งแต่ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ การเมือง และความมั่นคงระหว่างประเทศด้วย
.
เรียบเรียงโดยสุดโปรด by Bangkok Bank

