“กิ๋นแก๋งบ่าหนุนแล้วก๊ะ?” ประโยคสั้น ๆ ที่ดังขึ้นในวันปากปี หรือวันแรกหลังวันพญาวัน ซึ่งเป็นวันขึ้นปีใหม่ของชาวล้านนา คำถามสั้น ๆ นี้มันมากกว่าคือคำถามที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมการกิน หากแต่ยังแฝงความปรารถนาดีที่ผูกติดกับความเชื่อของ “แกงบ่าหนุน” ด้วย
“ขนุน” หรือในภาษากำเมืองเรียกว่า “บ่าหนุน” เป็นไม้ยืนต้นที่คุ้นตาชาวล้านนามาแต่โบราณ ซึ่งในความเชื่อของล้านนาก็มองไม้ชนิดนี้ว่าเป็นไม้มงคลเนื่องจากชื่อของมันที่พ้องกับคำว่า “หนุน” อันหมายถึงการอุดหนุน หนุนนำค้ำจุน เกื้อกูลกัน ฉะนั้น อาหารที่ทำมาจากขนุนอย่างแกงบ่าหนุนจึงมีความหมายที่ดีในความเชื่อของล้านนาด้วย
แกงบ่าหนุนทำจากขนุนอ่อนเป็นหลัก นิยมใส่เนื้อหมูหรือกระดูกอ่อน มะเขือเทศ ชะอม และชะพลู บางสูตรเพิ่มข่าและตะไคร้ทุบ หรือจะโขลกสะค้านหรือมะแขว่น มะข่วง ลงไปเพื่อเพิ่มกลิ่นหอมเฉพาะ อีกทั้งยังมีพริกแกงทำให้รสชาติออกมาเข้มข้น หอมเครื่องเทศสมุนไพร
นอกเหนือจากการเป็นอาหารที่ใช้กินในช่วงปีใหม่แล้ว แกงบ่าหนุนก็ยังเป็นอาหารที่มีบทบาทในงานแต่งของชาวล้านนาด้วยเหมือนกัน ซึ่งมีทั้งความหมายในเชิงของการหนุนนำของบ่าวสาว ไปจนถึงความหมายของความสัมพันธ์ที่แนบแน่น เหนียวหนึบอย่างยางขนุนด้วย
ขนุนอ่อนผลใหญ่ต้องอาศัยแรงคนในบ้านช่วยกันปอกและสับ กระบวนการทำแกงจึงกลายเป็นกิจกรรมในครัวเรือนที่ต้องอาศัยการช่วยเหลือเกื้อหนุนกัน ทำให้ขนุนมีบทบาทในสังคมเพิ่มขึ้นไปอีก พร้อมกับทำให้อาหารจานนี้เป็นเสมือนกับสะพานเชื่อมความสัมพันธ์ ทั้งในครอบครัวกับคนภายนอกไปด้วยนั่นเอง
#จานโปรด#แกงขนุน#แกงบ่าหนุน#แก๋งบ่าหนุน#ภาคเหนือ#BBL#BangkokBank#ธนาคารกรุงเทพ
