ผ้าอัตลัด หรือ ผ้าสมรด 
เป็นผ้าทอที่มีลวดลายวิจิตรและมีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ซึ่งนำเข้ามาจากประเทศอินเดียและเปอร์เซียมาตั้งแต่สมัยโบราณ โดยได้รับความนิยมในราชสำนักไทยโดยเฉพาะในหมู่เจ้านายชั้นสูงฝ่ายหน้า
.
ผ้าประเภทนี้ถูกใช้ในรูปแบบที่แสดงถึงศักดิ์ศรีและฐานะทางสังคม 
โดยเจ้านายชั้นสูงจะนำผ้าอัตลัดมาคาดเอวทับฉลองพระองค์หรือภูษาโจง ร่วมกับสายรัดพระองค์ การแต่งกายเช่นนี้ถือเป็นการปฏิบัติตามโบราณราชประเพณีที่สง่างามและมีความหมายลึกซึ้ง
.
ลวดลายบนผ้าอัตลัด 
แสดงถึงอิทธิพลทางวัฒนธรรมที่เข้ามาพร้อมกับการค้าขายระหว่างประเทศ ผ้านี้ทอด้วยเทคนิคพิเศษซึ่งสะท้อนถึงความประณีตละเอียดอ่อน และการเลือกใช้สีสันที่สดใส ผ้าชนิดนี้มักใช้ในงานพิธีสำคัญ เช่น งานราชพิธี งานสมโภช หรือการเฉลิมฉลองในวังหลวง และยังถือเป็นสัญลักษณ์ของความมั่งคั่งและศักดิ์ศรีของผู้สวมใส่
.
ในด้านความเป็นมาของผ้าอัตลัด สันนิษฐานว่าผ้าแบบนี้นำเข้ามาพร้อมกับการค้าและการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมระหว่างไทยและชาติต่าง ๆ โดยเฉพาะในสมัยอยุธยาและต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ความงดงามของผ้าอัตลัดสะท้อนถึงการผสมผสานระหว่างความเป็นไทยและศิลปะจากต่างแดนอย่างลงตัว
.
ผ้าอัตลัด หรือ ผ้าสมรด ถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์และส่งเสริม ปัจจุบันมีการนำลวดลายและเอกลักษณ์ของผ้าอัตลัดมาประยุกต์ใช้ในผลิตภัณฑ์ร่วมสมัย เช่น เสื้อผ้าแฟชั่นและเครื่องประดับ เพื่อให้เป็นที่รู้จักในวงกว้าง อีกทั้งยังส่งเสริมให้เป็นหนึ่งในผ้าไทยที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม
