รู้ไหมว่า “สีด่อน” ไม่ได้เป็นเพียงสีฟ้าหม่นสวย ๆ บนผืนผ้า แต่เป็นสีที่ซ่อนเรื่องราวของ ฉะเชิงเทรา เอาไว้ ตั้งแต่สายน้ำบางปะกง หลวงพ่อโสธร ไปจนถึงวิถีชีวิตของผู้คนริมสายน้ำ
.
จังหวัดฉะเชิงเทราได้จัดทำ ผ้าเอกลักษณ์ประจำจังหวัดขึ้น เพื่อสืบสานภูมิปัญญาผ้าไทย อนุรักษ์ศิลปะท้องถิ่น และส่งเสริมให้กลุ่มทอผ้าในพื้นที่ สามารถสร้างรายได้และถ่ายทอดงานฝีมือจากรุ่นสู่รุ่น
.
แล้วอะไรคือแรงบันดาลใจของผืนผ้านี้ ?
หัวใจสำคัญมาจากภาพของ โบสถ์หลวงพ่อโสธรที่สะท้อนกับสายน้ำบางปะกงในยามอรุณรุ่ง เปรียบเสมือนแสงแห่งการเริ่มต้นและความเจริญรุ่งเรืองของชีวิต
ขณะเดียวกัน แม่น้ำบางปะกงยังได้รับการเปรียบเปรยว่าเป็น “สายน้ำแห่งมังกร” ของเมืองแปดริ้ว เพราะสายน้ำที่คดโค้งไปมาแลดูคล้ายพญามังกร และเป็นสายน้ำที่หล่อเลี้ยงความอุดมสมบูรณ์ของจังหวัด ทั้งพืชพันธุ์ ธัญญาหาร และวิถีชีวิตของผู้คน
.
เมื่อถ่ายทอดเรื่องราวเหล่านี้ลงบนผืนผ้า จึงเกิดเป็น ลายเอกลักษณ์ประจำจังหวัดฉะเชิงเทรา ที่มีรูปทรงด้านบนและด้านล่างคล้ายหลังคาพระอุโบสถ และมีเส้นสะท้อนเป็นตัวแทนของสายน้ำบางปะกง
เพราะ วัดโสธรวรารามวรวิหาร เป็นสถานที่สำคัญของเมืองและยังเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวแปดริ้ว ลวดลายที่สะท้อนลงบนผืนผ้าจึงเปรียบเสมือนภาพของพระอุโบสถที่ปรากฏอยู่บนสายน้ำ
.
ส่วนสีสันบนลายผ้าก็มีความหมายเช่นกัน
สีเหลือง แทนองค์หลวงพ่อโสธร
สีฟ้าเทา หรือ “สีด่อน” แทนหลังคาพระอุโบสถหลวงพ่อโสธร
สีขาว แทนแม่น้ำบางปะกง แหล่งชีวิตของชาวฉะเชิงเทรา
สีเลือดนก แทนธงประจำจังหวัด
สีน้ำตาล สื่อถึงเมืองเก่า ความสงบเรียบง่าย และความมั่นคงของฉะเชิงเทรา
แต่สิ่งที่ทำให้ผืนผ้านี้มีเสน่ห์ยิ่งขึ้น คือ “สีด่อน” ซึ่งถูกเลือกให้เป็นสีพื้นของผ้า
.
สีด่อนคือสีฟ้าหม่นเหลือบเทา มีที่มาจาก สีของกระเบื้องหลังคาพระอุโบสถวัดโสธรวรารามวรวิหาร ซึ่งเมื่อกระทบกับแสงแดดจะสะท้อนเป็นสีฟ้าหม่นอย่างงดงาม
คำว่า “ด่อน” เป็นภาษาอีสาน หมายถึง เผือก ขาว หรือด่างขาว เช่น “ควายด่อน” หมายถึงควายเผือก แต่เมื่อถูกนำมาใช้เรียกสีของหลังคาโบสถ์ จึงกลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะที่ชาวฉะเชิงเทราคุ้นเคย
.
การทอผ้าสีด่อนยังคงใช้ กี่ทอมือของคนในชุมชน โดยใช้เส้นยืนเป็นฝ้ายสีน้ำเงินเข้ม ส่วนเส้นพุ่งใช้ฝ้ายสองสี คือฟ้าและขาว นำมาตีเกลียวรวมกันเป็นเส้นเดียว ก่อนนำไปทอจนเกิดเป็นผืนผ้าที่เรียกว่า “ผ้าหางกระรอก”
.
เมื่อทอออกมา สีฟ้าและน้ำเงินจึงเกิดมิติที่ดูเก่า หม่น และนุ่มตา กลายเป็น “สีด่อน” ในแบบฉบับของฉะเชิงเทรา โดยความงามของแต่ละผืน ยังมีเสน่ห์จากฝีมือการทอมือที่ทำให้รายละเอียดไม่เหมือนกันทุกผืน
.
ทุกองค์ประกอบจึงถูกนำมาร้อยเรียงเป็นผืนผ้าที่บอกเล่าเรื่องราวของเมืองแปดริ้ว มาถ่ายทอดเป็นงานหัตถกรรมที่สวมใส่ได้ และส่งต่อเรื่องราวของบ้านเกิดจากรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง
เรียบเรียงโดย เพจสุดโปรด by Bangkok Bank
