กะต่างวง หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ ‘ตะกร้าหิ้ว’
เป็นภูมิปัญญาการจักสานอันล้ำค่าของชาวอีสาน ที่ถ่ายทอดกันมาแต่โบราณ
.
โดยทำจากไม้ไผ่ หรือหวาย
ที่นำมาจักตอกและสานเป็นตะกร้าทรงกลมหรือรูปไข่ มีหูหิ้วทำจากเชือก หรือหวายพาดผ่านกลางตะกร้า เป็นเอกลักษณ์เฉพาะที่โดดเด่น และบ่งบอกถึงความชาญฉลาดในการออกแบบเครื่องใช้ให้เหมาะกับวิถีชีวิต
.
ในอดีต กะต่างวงเป็นเครื่องใช้ที่ขาดไม่ได้ในครัวเรือนชาวอีสาน ใช้สำหรับใส่ผัก ผลไม้ ![]()
![]()
![]()
ปลา
หรือของใช้ต่าง ๆ เวลาออกไปทำไร่ทำนา ไปตลาด หรือหาของป่า ด้วยการออกแบบที่ชาญฉลาด การวางหูหิ้วพาดกลางตะกร้าช่วยให้สามารถแบ่งพื้นที่ใส่ของได้สองส่วน ทำให้ของไม่กระจุกตัวอยู่ด้านใดด้านหนึ่ง ช่วยรักษาสมดุลขณะหิ้ว และยังช่วยให้จัดเรียงของได้เป็นระเบียบ
.
การสานกะต่างวง ต้องอาศัยความชำนาญและความประณีตสูง เริ่มจากการเลือกไม้ไผ่หรือหวายที่มีอายุและขนาดเหมาะสม นำมาจักเป็นตอกขนาดพอดี แล้วสานด้วยลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละท้องถิ่น
เช่น ลายขัด ลายหัวนาค หรือลายดอกพิกุล การสานต้องให้แน่นพอดี ไม่หลวมหรือแน่นจนเกินไป เพื่อให้แข็งแรงทนทานและใช้งานได้สะดวก
.
ปัจจุบัน แม้บทบาทของกะต่างวงจะเปลี่ยนไปตามยุคสมัย แต่กลับได้รับความนิยมในฐานะสินค้าหัตถกรรมที่มีเอกลักษณ์ ช่างฝีมือรุ่นใหม่ได้พัฒนารูปแบบให้ทันสมัย ปรับขนาดให้เหมาะกับการใช้งาน เพิ่มสีสันและลวดลายให้สวยงาม จนกลายเป็นกระเป๋าแฟชั่นที่ได้รับความนิยมทั้งในกลุ่มคนรุ่นใหม่และนักท่องเที่ยว สอดคล้องกับกระแสรักษ์โลกและแฟชั่นที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ![]()
.
นอกจากนี้ การผลิตกะต่างวงยังสร้างรายได้ให้กับชุมชน
เป็นการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นและสืบสานงานหัตถกรรมให้คงอยู่ ปัจจุบันมีการรวมกลุ่มจัดตั้งเป็นวิสาหกิจชุมชน สร้างมาตรฐานผลิตภัณฑ์ และพัฒนาเป็นสินค้า OTOP ที่สร้างชื่อเสียงให้กับท้องถิ่น

