ภาคใต้ก็นับว่าเป็นอีกหนึ่งภูมิภาคของไทยที่มีอาหารการกินหลากหลาย และแตกต่างไปจากภาคอื่นอยู่มากโดยเฉพาะในเรื่องของอิทธิพลจากสำรับต่างชาติที่เข้ามาผสานกับวัฒนธรรมการกินของคนในพื้นที่ ในแง่ของขนมเองที่ภาคใต้ก็มีขนมที่หลากหลาย หนึ่งในนั้นก็คือขนมก้อนกลมที่เรียกขานด้วยชื่อ “ขนมดู” หรือ “หนมดู๋”
ขนมดูเป็นขนมพื้นบ้านที่พบในจังหวัดสงขลา โดยเฉพาะบริเวณอำเภอสิงหนครและอำเภอระโนด มีลักษณะเป็นก้อนกลมขนาดพอดีคำ คลุกผิวด้านนอกด้วยแป้งสีขาว แม้หน้าตาจะดูธรรมดาแต่ก็มีความนุ่ม รสชาติหวานหอม และมีความมันของมะพร้าว
บางแหล่งข้อมูลเล่าถึงต้นกำเนิดของขนมดูว่าในอดีตเมื่อเข้าสู่ฤดูฝน ฝนที่ตกหนักทำให้ชาวบ้านออกไปจับจ่ายซื้อข้าวของได้ลำบาก จึงนำวัตถุดิบที่หาได้ในบ้านมาทำเป็นขนมรับประทาน จนกลายเป็นขนมพื้นบ้านที่สืบทอดกันมา
วัตถุดิบหลักของขนมดูประกอบด้วยข้าวเหนียว น้ำตาลโตนด น้ำตาลทราย มะพร้าวขูด และเกลือ โดยมีขั้นตอนที่น่าสนใจอยู่ตรงการทำแป้ง ซึ่งเริ่มจากนำข้าวเหนียวมาคั่วในกระทะจนเหลืองเกรียม ก่อนนำไปบดให้ละเอียดเป็นแป้ง ส่วนเนื้อขนมจะใช้น้ำตาลโตนดละลายน้ำเล็กน้อยไม่ให้เหนียวหนืดจนแข็ง เติมมะพร้าวขูดและแป้งข้าวเหนียว ผัดจนแป้งสุก แล้วพักไว้ให้คลายร้อนก่อนปั้นเป็นก้อนกลมแล้วคลุกกับแป้งที่เหลือ
แม้ว่าขนมดูจะบอกเล่ากันในฐานะของอาหารสงขลา แต่จริง ๆ แล้วในจังหวัดอื่นก็พอพบเห็นอาหารที่ใกล้เคียงกันอยู่บ้างอย่างเช่น “ขนมฆอเมาะอาบู” หรือที่บางชุมชนเรียกว่า “ขนมเวาะดิน” ซึ่งทำจากข้าวเหนียวคั่วบด มะพร้าวขูด และน้ำตาลเช่นเดียวกัน และนิยมใช้ในงานมงคลต่าง ๆ ของชาวมุสลิม นอกจากนี้แล้วก็ยังมีอีกขนมหนึ่งที่มีชื่อใกล้กันคือขนมลาดู แต่ถึงชื่อจะเหมือนกันแต่ในเรื่องของวัตถุดิบนั้นต่างกันมาก
แม้ขนมดูจะทำจากวัตถุดิบไม่กี่ชนิดและมีวิธีทำไม่ซับซ้อน แต่ก็สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาการนำวัตถุดิบใกล้ตัวมาสร้างสรรค์เป็นอาหาร แต่ถึงแม้ว่าจะมีวิธีการที่ดูง่าย ๆ ทว่าก็เป็นขนมที่ไม่พบบ่อยนักในท้องตลาดเว้นแต่จะไปในแหล่งจำเพาะจริง ๆ
.
เรียบเรียงโดยสุดโปรด by Bangkok Bank

