หลาย ๆ ครอบครัวที่เป็นคนไทยเชื้อสายจีนอาจจะได้มีโอกาสไปไหว้เช็งเม้งกันมาแล้วทั้งที่เลือกไหว้กันล่วงหน้า และเลือกไหว้กันในวันนี้ เวลาเราพูดถึงอาหารในเทศกาลเช็งเม้ง ภาพที่คุ้นตาส่วนใหญ่บนโต๊ะเซ่นไหว้ก็อาจจะเป็นซาแซ ซาลาเปา ขนมก้วย ผลไม้ นอกจากนี้มันยังมีอาหารอีกหนึ่งอย่างที่มีบทบาทและความพิเศษในเทศกาลนี้เหมือนกันอย่าง “หอยแครงลวก”
ในภาษาจีนแต้จิ๋ว หอยแครงถูกเรียกหลายชื่อ แต่ละชื่อล้วนบ่งบอกนัยมงคลต่างกัน ไม่ว่าจะเป็น แฮวะห์ฮำ (血蚶) เหง่งฮำ (銀蚶) หรือ ฮวยฮำ (花蚶)
แฮวะห์ (血) หรือเลือด เทียบได้กับสีแดงของเนื้อ สีมงคลที่หมายถึงความเจริญรุ่งเรือง
เหง่ง (銀) หรือเงิน เทียบได้สีขาวของเปลือก เป็นตัวแทนของเงินที่มอบให้บรรพบุรุษใช้ในยมโลก
ฮวย (花) หรือดอกไม้ เทียบได้กับลายเปลือกคล้ายดอกไม้ หมายถึงการเบ่งบานสดชื่นตลอดไปนั่นเอง
นอกเหนือจาก 3 คำที่นำหน้าคำว่า ฮำ (蚶) แล้วซึ่งแปลว่าหอยแล้ว ตัวคำว่าฮำนี้ก็ยังไปมีเสียงพ้องกับ “ฮ้ำ (函)” ที่แปลว่า “รวม” ชาวแต้จิ๋วจึงตีความว่าหอยแครงเป็นสัญลักษณ์ของการรวมพร้อมหน้าของลูกหลาน ซึ่งตรงกับจิตวิญญาณของเทศกาลเช็งเม้งที่ทุกคนในครอบครัวมารวมกันพร้อมหน้าด้วย
หลังเสร็จพิธีไหว้ ทุกคนในครอบครัวจะร่วมกันกินหอยแครงลวกจนหมด จากนั้นนำ เปลือกหอยไปโปรยบนหลุมศพ ซึ่งนอกจากจะเป็นสัญลักษณ์ว่าทุกคนได้มาร่วมกันพร้อมหน้าแล้ว ยังมีนัยทางโชคลาภด้วย เพราะชาวแต้จิ๋วเรียกเปลือกหอยแครงว่า “ฮัมคักจี๊ (蚶壳钱)” หรือ “เงินเปลือกหอยแครง” การโปรยเปลือกจึงเปรียบเหมือนการวางเงินไว้ให้บรรพบุรุษใช้ในยมโลก
สำหรับเทศกาลเช็งเม้ง หอยแครงนับว่าเป็นอีกหนึ่งอาหารวัฒนธรรมที่มีความหมาย ตลอดจนเป็นอาหารที่สะท้อนถึงความกตัญญู ความเชื่อ และความเป็นอันหนึ่งอันเดียวของครอบครัวเชื้อสายจีนที่ปรากฏให้เห็นด้วย
