พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชทาน น้ำพระมหาสังข์เพชรน้อย ![]()
แก่สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ มหาวชิโรตตมางกูร สิริวิบูลยราชกุมาร และ เจ้าคุณพระสินีนาถ พิลาสกัลยาณี
.
ประชาชนจำนวนมากเกิดความสนใจในความหมายและที่มาของ “น้ำพระมหาสังข์เพชรน้อย” ![]()
ซึ่งเป็นหนึ่งในพิธีกรรมสำคัญที่สืบทอดจากราชสำนักมาอย่างยาวนาน วันนี้จึงขอพาไปรู้จักสายน้ำมงคลนี้ให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น
.
![]()
น้ำพระมหาสังข์เพชรน้อย คืออะไร ?
น้ำแห่งสิริมงคลนี้ คือ น้ำพระพุทธมนต์ ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสรงถวาย พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร (พระแก้วมรกต) หลังจากนั้น ทรงใช้ผ้าขาวซับน้ำจากองค์พระ ก่อนจะนำผ้าซับนั้นชุบพระสุคนธ์ในโถแก้ว แล้วทรงบีบสู่ภาชนะสำคัญ เพื่อกลายเป็นน้ำพระพุทธมนต์บริสุทธิ์ชั้นสูงสุด
.
น้ำนี้ถือเป็นสิริมงคลอย่างยิ่ง และทรงพระราชทานแก่พระบรมวงศ์ หรือบุคคลที่ทรงโปรดเกล้าฯ เป็นกรณีพิเศษในพระราชพิธีสำคัญ จึงได้ชื่อว่า “น้ำพระมหาสังข์เพชรน้อย” ส่วนพระราชวงศ์โดยทั่วไปจะได้รับน้ำสังข์นครจากพระมหาสังข์เพชรน้อยอีกทอดหนึ่ง
.
สังข์ สัญลักษณ์มงคลในวัฒนธรรมไทย ![]()
“สังข์” ถูกยกย่องว่าเป็นเครื่องมงคลสูงสุด ทั้งใช้ในการหลั่งน้ำพระมหาสังข์ในงานพิธี และใช้ประกอบพิธีกรรมเพื่อเรียกความเป็นสิริมงคล โดยสังข์มี 2 ลักษณะ
สังข์ทักษิณาวัฏ (เวียนขวา)
สังข์อุตราวัฏ (เวียนซ้าย)
นอกจากนี้ สังข์ยังถูกจำแนกตามหน้าที่ในพระราชพิธีต่าง ๆ โดยมีความหมายและความสำคัญแตกต่างกันไป
.
ชนิดของพระมหาสังข์และสังข์ที่ใช้ในราชสำนัก
พระมหาสังข์ทักษิณาวัฏ
สังข์เวียนขวาที่มีความศักดิ์สิทธิ์สูงสุด ใช้ทรงหลั่งน้ำพระพุทธมนต์แก่พระราชวงศ์ชั้นสูง ใช้สรงพระพุทธรูปสำคัญ รวมถึงประกอบราชพิธีมงคล ตัวพาน (มังสี) จะพิเศษกว่าแบบอื่น เพราะมีแป้งเจิมบรรจุอยู่ด้วย
พระมหาสังข์เพชรใหญ่
มีขนาดใหญ่ ใช้สรงพระพักตร์ และใช้ในพิธีทรงพระเครื่องใหญ่
พระมหาสังข์เพชรน้อย
สังข์สำคัญที่ใช้หลั่งน้ำพระพุทธมนต์จากพิธีเปลี่ยนเครื่องทรงพระแก้วมรกต และใช้พระราชทานแก่พระบรมวงศ์ในโอกาสสำคัญที่สุด
พระมหาสังข์ทอง เงิน นาก งา และสัมฤทธิ์
ทั้ง 5 องค์นี้เชิญออกใช้ครบทุกองค์ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นชุดสังข์แห่งพระราชพิธีที่ทรงไว้ซึ่งมงคลสูงสุด
พระมหาสังข์เดิม
เป็นสังข์เดิมของสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก ใช้พระราชทานแก่เชื้อพระวงศ์และราชนิกุล
สังข์นคร
มาจากเมืองนครศรีธรรมราช ใช้รดน้ำพระราชทานขุนนาง
สังข์ข้างที่
ใช้รดน้ำพระราชทานแก่บุคคลทั่วไป
กลศสังข์
ภาชนะทรงขวดพวยยาวสำหรับบรรจุน้ำเทพมนต์ ใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกหรือพิธีที่มีพราหมณ์ร่วม
.
ความหมายของน้ำพระมหาสังข์เพชรน้อย
สายน้ำมงคลนี้ไม่ใช่เพียง “น้ำพระพุทธมนต์” แต่เป็น สัญลักษณ์แห่งพระเมตตา พระราชทานศิริมงคล และแสดงถึงความผูกพันในราชสำนักที่สืบทอดมาแต่โบราณ ทุกหยดของน้ำพระมหาสังข์เพชรน้อยเต็มไปด้วย
ความปรารถนาดี
ความศักดิ์สิทธิ์
ความมงคลสูงสุด
เป็นเกียรติยศที่ประทับในประวัติศาสตร์ชาติไทย ![]()
เรื่องราวของ “น้ำพระมหาสังข์เพชรน้อย” จึงถือได้ว่าเป็นความงดงามทางวัฒนธรรมและราชประเพณีไทย ที่ยังคงสืบสานจนถึงปัจจุบัน
