“พระพัชนีด้ามจิ้ว” เครื่องประดับกายอันวิจิตรแห่งราชสำนักไทย
.
“พระพัชนีด้ามจิ้ว” หรือ “พัดทรง” 
ไม่ได้เป็นเพียงพัดโบราณ แต่ถือเป็นสัญลักษณ์แห่งความงดงามและพระราชนิยมของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง 
.
เริ่มปรากฏอย่างเด่นชัดตั้งแต่ทศวรรษ 2500 หรือช่วงปี พ.ศ. 2503 – 2512 พระองค์โปรดทรงถือพระพัชนีด้ามจิ๋วคู่กับฉลองพระองค์ชุดไทย โดยเฉพาะในงานพระราชพิธีและงานกลางวัน 
.
พระพัชนีด้ามจิ้วของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ออกแบบโดย ‘ครูหทัย บุนนาค’ ที่ SACIT ยกย่องให้เป็น ครูศิลป์ของแผ่นดิน ปี 2568 ในฐานะผู้สืบสานภูมิปัญญา “งานเขียนพัด” กว่า 5 ทศวรรษ ด้วยฝีมืออันประณีตและจิตวิญญาณแห่งศิลป์
.
เสน่ห์ของพระพัชนีด้ามจิ๋วอยู่ที่ ความประณีตพิถีพิถันในทุกองค์ประกอบ 
ตัวพัชนีมีทั้งที่ทำจากผ้าไหมมัดหมี่อันเลอค่า ตกแต่งด้วยงานปักละเอียด และยังมีการประดับด้วย “ปีกแมลงทับ”
ที่ระยิบระยับดั่งอัญมณีธรรมชาติ 
ขณะที่บริเวณด้ามก็วิจิตรไม่แพ้กัน โดยใช้เทคนิคลงรัก ฝังมุก และการแกะสลักลวดลายไทยอย่างงดงาม
.
ยิ่งไปกว่านั้น พระพัชนีหลายองค์ยังทรงคุณค่าด้านศิลปะ เพราะตกแต่งด้วยเรื่องราวจากวรรณคดีไทยอันอมตะ 
เช่น รามเกียรติ์ ลิลิตพระลอ และวรรณกรรมสำคัญอื่น ๆ ทำให้แต่ละองค์ไม่เพียงแต่มีความงามเชิงศิลป์ หากยังสะท้อนถึงรากเหง้าวัฒนธรรมไทยที่พระราชินีทรงนำมาเผยแพร่ให้เป็นที่ประจักษ์แก่สายตาชาวโลก 
.
พระพัชนีด้ามจิ๋ว จึงมิใช่เพียงเครื่องใช้ในราชสำนัก หากยังเป็นดั่ง งานศิลป์ชั้นสูงที่ผสานความงาม ความหมาย และเอกลักษณ์ไทย เอาไว้ในชิ้นเดียว 
