หนึ่งในสมบัติล้ำค่าที่จัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑ์ตำหนักสมเด็จพระสังฆราช คือ “แจกันลายนักปราชญ์” ซึ่งเป็นโบราณวัตถุทรงคุณค่าและมีความเกี่ยวข้องกับรัชกาลที่ 5 อย่างลึกซึ้ง
.
แจกันล้ำค่าแห่งประวัติศาสตร์
“แจกันลายนักปราชญ์” เป็นงานศิลปะชั้นสูงที่ได้รับพระราชทาน “ชิ้นไหมทอง” ในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยแจกันใบนี้ได้รับการยกย่องว่าเป็นชิ้นโปรดของพระองค์ และมีความพิเศษตรงที่ใต้ฐานของแจกันถูก ประทับตราพระปรมาภิไธยย่อ “จปร” ซึ่งเป็นพระปรมาภิไธยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
.
ลวดลายแห่งปัญญาและศิลปะอันวิจิตร
ลวดลายบนแจกันเป็นภาพ “นักปราชญ์” ซึ่งสะท้อนถึงคุณค่าทางภูมิปัญญาและความสำคัญของวิชาการ เป็นการผสมผสานระหว่างศิลปะตะวันออกและตะวันตกอย่างงดงาม ตัวแจกันถูกตกแต่งด้วย สีทองไหม อันเป็นสัญลักษณ์ของความสูงศักดิ์และความรุ่งเรือง
.
มรดกแห่งพระพุทธศาสนาและพระบรมราชวงศ์
นอกจากจะเป็นสมบัติล้ำค่าทางประวัติศาสตร์แล้ว “แจกันลายนักปราชญ์” ยังเป็นเครื่องยืนยันถึงสายสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นระหว่างพระพุทธศาสนาและพระมหากษัตริย์ไทย
.
โดยปัจจุบันยังคงได้รับการอนุรักษ์ไว้เป็นอย่างดี ในพิพิธภัณฑ์ตำหนักสมเด็จพระสังฆราช เป็น หลักฐานทางศิลปะและประวัติศาสตร์ที่สะท้อนรากเหง้าทางวัฒนธรรมไทยได้อย่างลึกซึ้ง
