ผ้ามุก 
นับเป็นงานหัตถศิลป์ชั้นครูที่สะท้อนความประณีตและภูมิปัญญาอันล้ำค่าของช่างทอผ้าโบราณ ได้รับการยกย่องว่าเป็น “ผ้าลายที่มีชีวิต” ด้วยความพิเศษของลวดลายที่เกิดจากการทอด้วยเทคนิคพิเศษ ทำให้เกิดประกายระยิบระยับคล้ายมุกแท้ 
เสมือนมีชีวิตเคลื่อนไหวไปตามแสงที่กระทบ
.
ประวัติความเป็นมาของผ้ามุก สัมพันธ์กับชนชั้นสูงในราชสำนักและผู้ปกครองบ้านเมือง แรกเริ่มเป็นผ้าที่สงวนไว้สำหรับภริยาเจ้านายและข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ ความพิเศษนี้สืบเนื่องมาจากความเชื่อที่ว่าลายมุกเป็นลวดลายที่ใช้ประดับตกแต่งเครื่องใช้ชั้นสูง เช่น โต๊ะหมู่บูชา พานแว่นฟ้า พัดยศ และฝักดาบของเจ้าเมือง จึงทำให้ผ้ามุกได้รับการยกย่องให้เป็นผ้าชั้นสูงที่มีคุณค่าทั้งทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์
.
กรรมวิธีการทอผ้ามุกต้องอาศัยความชำนาญและจิตวิญญาณของช่างทอเป็นพิเศษ ช่างทอต้องมีสมาธิสูง จิตใจสงบ และมีความอดทน เพราะการทอผ้ามุกต้องใช้เทคนิคพิเศษที่เรียกว่า “การเก็บตะกอ” 
ซึ่งต้องคำนวณจำนวนเส้นด้ายและการยกตะกอให้พอดีกับลวดลายที่ต้องการ หากช่างทอขาดสมาธิหรือจิตใจไม่สงบ จะส่งผลให้ลวดลายไม่สม่ำเสมอ ขาดความละเอียดอ่อน และความวิจิตรบรรจง
.
ปัจจุบัน ผ้ามุกยังคงได้รับความนิยมและการยกย่องในหลายประเทศ โดยเฉพาะในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ที่ใช้ผ้ามุกเป็นชุดราชการของข้าราชการครู และในประเทศภูฏานที่บุคคลสำคัญนิยมใช้ผ้ามุกเป็นอาภรณ์ประดับกาย สะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าและความงดงามที่เป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติ
.
ความงามที่โดดเด่นของผ้ามุกถูกเปรียบเปรยว่าเป็น “งามลึก” ตามคติความเชื่อของชาวอีสาน หมายถึงความงามที่ไม่ได้อยู่เพียงผิวเผิน แต่แฝงไว้ด้วยคุณค่าทางจิตใจและภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมา ลวดลายที่ปรากฏบนผืนผ้าไม่เพียงสวยงามด้วยประกายระยิบระยับ แต่ยังสะท้อนถึงความตั้งใจ ความอดทน และจิตวิญญาณของช่างทอที่ถ่ายทอดลงบนผืนผ้าแต่ละผืน 
.
การอนุรักษ์และสืบสานการทอผ้ามุกจึงไม่เพียงเป็นการรักษามรดกทางวัฒนธรรม แต่ยังเป็นการสืบทอดภูมิปัญญาและจิตวิญญาณของบรรพบุรุษ ที่ฝากไว้ในรูปแบบของงานหัตถศิลป์อันล้ำค่า ปัจจุบันมีการส่งเสริมให้มีการทอผ้ามุกในหลายชุมชน โดยเฉพาะในภาคอีสาน เพื่อรักษาองค์ความรู้และสืบทอดเทคนิคการทอให้คงอยู่สืบไป
