เครื่องเขิน 
เป็นงานหัตถกรรมที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนานและมีความสำคัญในวัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคเหนือของประเทศไทย หรือดินแดนล้านนา
เครื่องเขินมีต้นกำเนิดจากประเทศจีนเมื่อกว่า 4,000 ปีที่แล้ว และได้แพร่หลายไปยังประเทศต่าง ๆ ในภูมิภาค
.
กระบวนการผลิตเครื่องเขิน เริ่มจากการสร้างโครงสร้างพื้นฐานจากไม้ 
โดยเฉพาะไม้ไผ่ซึ่งมีน้ำหนักเบา จากนั้นจึงนำมาเคลือบด้วยยางรัก ซึ่งเป็นยางไม้ชนิดพิเศษที่มีสีดำ การเคลือบยางรักช่วยเพิ่มความแข็งแรงทนทานให้กับชิ้นงาน นอกจากนี้ยังมีการตกแต่งด้วยเทคนิคต่าง ๆ เช่น การขูดลาย การปิดทอง หรือการวาดลวดลาย
จากคุณสมบัติวัสดุและเทคนิคดังกล่าว ได้แสดงให้เห็นถึงภูมิปัญญาของคนในอดีตที่รู้จักเลือกสรรสิ่งของในการประดิษฐ์และตกแต่งให้มีคุณค่า และคงทนต่อการใช้งาน
.
ในประเทศไทย 
เครื่องเขินมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับวัฒนธรรมล้านนาและชาวไทเขิน ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่อพยพมาจากเมืองเชียงตุง ประเทศพม่า อย่างไรก็ตาม มีหลักฐานว่าเครื่องเขินมีอยู่ในล้านนามาก่อนการอพยพครั้งนี้ โดยปรากฏในบันทึกประวัติศาสตร์ว่าเมื่อพม่ายึดครองเชียงใหม่ ได้กวาดต้อนช่างฝีมือที่ทำเครื่องเขินไปยังพม่าด้วย
.
ปัจจุบัน เครื่องเขินยังคงเป็นงานหัตถกรรมที่สำคัญของภาคเหนือ โดยเฉพาะในจังหวัดเชียงใหม่ มีการพัฒนารูปแบบและการใช้งานให้เข้ากับยุคสมัย แต่ยังคงรักษาเอกลักษณ์และคุณค่าทางวัฒนธรรมไว้ เครื่องเขินไม่เพียงแต่เป็นของใช้ในชีวิตประจำวัน แต่ยังเป็นงานศิลปะที่สะท้อนภูมิปัญญาและความเชื่อของคนในท้องถิ่นอีกด้วย
.
การอนุรักษ์และสืบทอดศิลปะเครื่องเขิน 
จึงมีความสำคัญในการรักษามรดกทางวัฒนธรรมของไทย และยังเป็นการส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนผ่านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและการจำหน่ายผลิตภัณฑ์หัตถกรรมคุณภาพสูง
