ในวันที่อากาศร้อน น้ำอัดลมซ่า ๆ เย็น ๆ สักกระป๋องก็พอจะบรรเทาได้ แน่นอนว่าน้ำอัดลมที่คนส่วนใหญ่เห็นมาตั้งแต่เกิดนี้ ก็นับว่าเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่เข้ามาในไทยและเกิดการแตกแขนงออกเป็นหลายรูปแบบ ตั้งแต่น้ำอัดลมขวดแก้ว น้ำอัดลมกระป๋อง ไปจนถึงน้ำชงที่อัดลมกันสด ๆ ให้ดูอย่างน้ำจรวดโบราณ ก็มีเหมือนกัน
จากประวัติเท่าที่มีบันทึก สันนิษฐานว่าคนไทยรู้จักน้ำอัดลมหรือน้ำโซดาเป็นครั้งแรก อย่างน้อย ๆ ก็สมัยรัชกาลที่ 4 ดังที่ปรากฏเป็นโฆษณาในหนังสือพิมพ์บางกอกรีคอร์เดอร์ ของหมอบรัดเลย์ปี 2406 ก่อนที่จะมีพัฒนาการนำเข้าและผลิตน้ำแบบขวดคอคอดมีจุกลูกแก้ว ซึ่งเป็นรูปแบบขวดน้ำอัดลมแบบใหม่ที่คิดค้นโดยฮีแรม คอดด์ ซึ่งเป็นต้นแบบที่ส่งมาถึง “น้ำมะเน็ด” ในสมัยหลัง
คำว่ามะเน็ด ในที่นี้มีที่มาจากคำว่าเลมอนเนด ซึ่งหมายถึงน้ำมะนาว สันนิษฐานว่าเริ่มพบเห็นแพร่หลายมากขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5-6 จากการที่น้ำมะเน็ดแบบขวดคอคอดได้ถูกนำเข้ามาจากฝั่งสิงคโปร์ ก่อนที่จะมีคนไทยหันมาผลิตน้ำมะเน็ดเป็นของตัวเองขายบ้าง ดังเช่นกรณีของนายเลิศ เป็นต้น ซึ่งพอคนไทยหลายคนเริ่มผลิตน้ำมะเน็ดได้ มีเงินลงทุนซื้อเครื่องทำกันอย่างแพร่หลาย ราคาก็ถูกลง และเริ่มเป็นที่แพร่หลายไปทั่ว ดังที่ปรากฏหลักฐานมากมายผ่านโฆษณาต่าง ๆ ในสมัยรัชกาลที่ 7 เกิดน้ำอัดลมแบบขวดแก้วอัดฝาจีบเข้ามาควบคู่กับน้ำอัดลมขวดคอคอดไปพร้อม ๆ กัน
ทุกวันนี้ น้ำมะเน็ดแบบเก่าก็นับว่าเสื่อมความนิยมไปบ้าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากที่โค้กได้เข้ามาตีตลาดในประเทศไทย แล้วกลายเป็นน้ำอัดลมยอดนิยม น้ำมะเน็ดก็เริ่มลดบทบาทไปบ้าง แต่ก็ใช่ว่าจะหายไปอย่างสิ้นเชิง อย่างในปัจจุบันนี้ที่ก็พอจะมีน้ำมะนาวอัดลมอยู่หลายเจ้าในท้องตลาด ตั้งแต่แบรนด์เก่าแก่ระดับโลกอย่างชเวปป์ ไปจนถึงแบรนด์ไทยอย่างสิงห์ ก็มีเหมือนกัน…
