“หน้างอ คอหัก” ฉายาของปลาทูเมืองแม่กลอง หรือจังหวัดสมุทรสงคราม ถ้าใครที่เคยได้ลองชิมแล้วจะรู้ว่าปลาทูเมืองแม่กลองนั้นอร่อยไม่เหมือนปลาทูที่อื่น ด้วยเนื้อปลาทูแน่นๆ หอมมัน ก้างน้อย
ปลาทูแม่กลองเป็นปลาทูตัวเล็ก สาเหตุที่ต้องหน้างอ คอหัก ก็เพราะว่าเวลานึ่งในเข่ง จะต้องจัดทรงปลาทูให้เข้ากับเข่งด้วยการหักคอปลาทูลงเข่งเสียให้เรียบร้อย ก่อนจะนำไปนึ่งแล้วทำอาหารต่อไป
เมนูจากปลาทูแม่กลองนั้นมีสารพัดอย่าง ถ้าแบบง่ายๆ ก็แค่นำปลาทูมานึ่งแล้วฉีกเนื้อคลุกข้าวกิน เคล้านำปลาพริกให้ออกรสชาติอีกหน่อย แต่ถ้าจะเหนือชั้นกว่านั้นก็มักจะนำมาต้มกับเครื่องต่างๆ และที่เป็นเมนูปลาทูขึ้นชื่อของแม่กลองเลยก็คงจะเป็น “ปลาทูซาเตี๊ยะ”
ฟังแล้วอาจจะงงๆ ว่าทำไมชื่อแปลกจัง ฟังดูเหมือนภาษาจีนเสียมากกว่า ที่จริงไม่มีหลักฐานยืนยันที่แน่ชัด แต่คาดว่าน่าจะเพี้ยนมาจากคำว่า “ตาเตี๊ยะ” ที่หมายถึงวิถีการปรุงอาหารอาหารแบบน้ำขลุกขลิก
ว่ากันว่าเมนูนี้มีต้นกำเนิดมาจากชาวประมงแถวแม่กลอง ที่จับปลาทูมาได้เยอะๆ ก็เลยคิดทำอาหารกินโดยใช้วัตถุดิบที่มีอยู่บนเรือ ทั้งขิง พริกขี้หนู กระเทียม น้ำปลา น้ำตาล ปรุงให้มีรสหวานนำ เค็มตาม เคี่ยวจนน้ำขลุกขลิกก็กินได้เลย
ต่อมาเมนูปลาทูซาเตี๊ยะ ถูกปรับเพิ่มเติมตามความชอบของแต่ละบ้าน บ้างก็ใส่หอมแดง ท่อนอ้อย ขิง บ้างก็ใส่มะขามเปียกเพื่อเพิ่มรสเปรี้ยวน้อยๆ กลมกล่อมมากขึ้น จนทุกวันนี้ปลาทูซาเตี๊ยะ อาจจะดูคล้ายๆ กับปลาทูต้มเค็มหวานที่เราคุ้นชินกันเสียมากกว่า…
