เป็นที่ทราบกันดีว่าไตรภูมิพระร่วงเป็นวรรณกรรมสมัยสุโขทัยในปี พ.ศ. 1888 ที่เล่าเรื่องราวเกี่ยวกับนรกสวรรค์ การเวียนว่ายตายเกิด เพื่อสอนให้คนรู้จักกลัวบาปและหมั่นทำแต่ความดี.นอกจากจะกล่าวถึงคำสอนของพระพุทธศาสนา ก็ยังมีการกล่าวถึงวัฒนธรรมขนมไทยในสมัยนั้น ซึ่งก็คือ “ขนมต้ม” จึงถือเป็นขนมไทยเก่าแก่ที่สุดที่ได้มีการบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ชาติไทย.โดยในไตรภูมิพระร่วงได้กล่าวไว้ว่า “ในวันหนึ่งพระยาศรีธรรมโศกราชทรงมีรับสั่งให้นำขนมต้มมา 16,000 ลูก ทรงถอดพระธรรมรงค์ออกจากพระกรแล้วทรงใส่ไว้ในขนมลูกหนึ่ง…”.จากข้อความข้างต้น กล่าวถึงพระเจ้าอโศกมหาราชต้องการพิสูจน์ว่านางอสันธิมิตตา หญิงที่พระองค์โปรดมีบุญเหนือผู้อื่น จึงได้รับสั่งให้ทำขนมต้ม 16,000 ลูกและถอดแหวนใส่ไว้ในขนมหนึ่งลูก และให้เหล่านางสนมหยิบคนละลูก หากใครได้ขนมต้มที่มีแหวนของพระองค์ คนนั้นจึงเป็นผู้มีบุญ ท้ายที่สุด นางอสันธิมิตตาก็เป็นผู้ได้ขนมต้มที่มีแหวนของพระองค์ไป.นอกจากนี้ ขนมต้มมีการใช้วัตถุดิบแบบไทยดั้งเดิมคือมีเพียงส่วนผสมของแป้ง น้ำตาล และมะพร้าว รวมถึงวิธีการที่ใช้ “การต้ม” ซึ่งเป็นวิธีการทำขนมของคนไทยในยุคแรกเพราะเป็นวิธีที่ง่าย ไม่ซับซ้อน และเรียกแบบง่าย ๆ ว่าขนมต้ม
