ถ้าพูดถึงคำว่า “สังเค็ด” หลายคนอาจจะงง ว่าเอ๊ะ มันคืออะไรกันแน่ 
ฟังดูเหมือนจะเกี่ยวกับพิธีกรรม
.
แต่ความจริงแล้ว เรื่องนี้เชื่อมโยงทั้งวัฒนธรรม ภาษา และแม้แต่การแต่งงานของนางวันทอง 
.
ในพจนานุกรมปทานานุกรมฉบับเก่า (รวบรวมตั้งแต่ พ.ศ. 2427–2434) “สังเค็ด” หมายถึง สิ่งของต่าง ๆ อย่างตู้ 
โต๊ะ เก้าอี้ 
ที่ญาติผู้ตายถวายพระสงฆ์ในงานศพ เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้ผู้วายชนม์ ฟังดูเหมือนเป็นแค่ของถวายธรรมดา แต่เบื้องหลังมีความซึ้งอยู่ไม่น้อย
.
ของเหล่านี้ส่วนมากเคยเป็นของใช้ส่วนตัวของผู้ตาย เมื่อมองเห็นก็สะเทือนใจ ญาติจึงนำไปถวายวัด เพื่อคลายความอาลัย และกลายเป็นประเพณีถาวรในงานศพแบบไทย ๆ
.
ใครเคยอ่าน ขุนช้างขุนแผน คงจำได้ว่าขุนช้างเคยใช้พิธีงานศพมาบังหน้า แอบอ้างว่าขุนแผนตายกลางศึก แล้วจัดงานบุญใหญ่ให้รีบแต่งงานกับนางวันทองเสียเลย 
และที่แน่ ๆ คือ มีการถวาย “สังเค็ด” ในงานบุญเทศน์มหาชาติซะด้วย
.
นี่แหละ จุดเริ่มของการเข้าใจผิด 
(แบบจริงจัง) เพราะคนสมัยก่อนเห็นใครถวายตู้โต๊ะแล้วได้บุญดี ก็เลยพากันทำตามแม้ไม่ใช่งานศพ แถมบางทียังซื้อของใหม่ถวาย จุดนี้แหละที่ “สังเค็ด” เริ่มเปลี่ยนสถานะจากของที่ระลึกถึงผู้ตาย เป็นของถวายเพื่อบุญโดยทั่วไป
.
แต่เดี๋ยวก่อน เรื่องยังไม่จบแค่นั้น 
นักวิชาการหลายท่าน โดยเฉพาะ ‘คุณไมเคิล ไร้ท์’ นักประวัติศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญวัฒนธรรมลังกา ชี้ว่า “สังเค็ด” อาจมาจากคำว่า “สังคีต” ที่หมายถึง “การสวด การร้องบทสวด”
.
ภาษาเปลี่ยน ความหมายเปลี่ยน นักนิรุกติศาสตร์ชี้ว่า คำว่า “สังเค็ด” อาจกลายเสียงมาจาก “สังคีต” ผ่านกฎของเสียงที่เปลี่ยนในภาษาไทย เช่น “ผลิต” เป็น “เผล็ด” หรือ “อินดู” เป็น “เอ็นดู” และก็ไม่แปลกถ้าคำว่า “สังคีต” จะกลายเป็น “สังเค็ด” ในปากคนไทย 
.
พอมองไปที่วัดเชิงท่า จังหวัดอยุธยา 
เราจะเห็นวัตถุชิ้นเอกชิ้นหนึ่ง เรียกว่า “สังเค็ด” ซึ่งเป็นที่สำหรับ พระนั่งสวดศพจริง ๆ ทำจากไม้แกะสลักวิจิตรงดงาม เป็นศิลป์ไทยชั้นครู 
ในลังกาก็มีสิ่งที่คล้ายกันเรียกว่า “ปริตตมณฑป” (Paritta Mandapa) ใช้ในงานสวดทั้งมงคลและงานศพ ส่วนของไทยเรามักใช้เฉพาะงานศพ พระ 4 รูปนั่งสวดอยู่บนสังเค็ดนั้นอย่างเป็นพิธี 
.
ใครจะไปคิดว่าแค่คำว่า “สังเค็ด” จะพาเราท่องเรื่องราวได้ไกลถึงศิลปะ การแต่งงานในวรรณคดี และวิวัฒนาการของภาษาไทยเลยทีเดียว
