เมนูข้าวเป็นอะไรที่เราอาจจะเห็นกันจนคุ้นชินตา แต่สำหรับประเทศทางฝั่งตะวันตกอย่างในโซนยุโรปแล้ว เมนูข้าวอาจจะไม่ใช่สิ่งที่เราพบกันอย่างแพร่หลายมากนัก โดยเมนูข้าวส่วนใหญ่จะพบเห็นได้ทางภาคตะวันตกของยุโรปและมักจะเป็นกลุ่มประเทศเมดิเตอร์เรเนียที่มีการติดต่อค้าขายทางทะเลกับประเทศในแถบเอเชียหรือแอฟริกาเหนือเป็นหลัก โดยเมนูข้าวดัง ๆ ก็เช่นริซอตโตของอิตาลี และปาเอย่าของสเปน ซึ่งเมนูที่เราจะเอามาเล่าในโอกาสนี้ก็คือ “ปาเอย่า”
“ปาเอย่า” เป็นเมนูข้าวที่เชื่อว่าน่าจะได้รับอิทธิพลมาจากอาหรับ อาจจะเป็นทางฝั่งกลุ่มแอฟริกาเหนืออย่างแขกมัวร์ที่เป็นผู้เอาข้าวเข้าไปในสเปน โดยชื่อของ “ปาเอย่า” มีนักนิรุกติศาสตร์ให้ข้อมูลว่าน่าจะเป็นศัพท์ที่รับมาจากภาษาฝรั่งเศสเก่าที่ยืมมาจากละตินอีกทีหนึ่ง ซึ่งมีความหมายว่า “กระทะ” แต่ในขณะเดียวกันก็มีอีกข้อสันนิษฐานที่ว่ามันน่าจะเป็นศัพท์อาหรับว่า “baqaayya” ซึ่งหมายถึงการเหลือทิ้งไว้ ซึ่งกล่าวกันว่าในช่วงศตวรรษที่ 8 หลังจากที่ข้าราชบริพารของกษัตริย์มัวร์เลิกงานก็จะเอาข้าวที่เหลือจากสำรับพระกระยาหารเย็นกลับไปทำอาหารกินกันที่บ้าน โดยสเปนน่าจะรับเอาข้าวอบนี้จากชาวมัวร์ในช่วงที่พระเจ้าเจมส์ที่ 1 แห่งอารากอนบุกกรุงบาเลนเซียสำเร็จ
แต่เดิมปาเอย่าเป็นอาหารของชาวนาในบาเลนเซีย มักจะทำกินเป็นมื้อกลางวัน โดยจะหยิบเอาทุกสิ่งอย่างที่สามารถหาได้ในนามาทำอาหารไม่ว่าจะเป็นข้าว, มะเขือเทศ, หัวหอม, หอยทากหรือเนื้อสัตว์อื่น ๆ อย่างไก่และกระต่าย เอามาใส่กระทะแล้วอบ โดยมีพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง มีการปรับเปลี่ยนวัตถุดิบไปตามพื้นที่อย่างเช่นซีฟู้ดแบบในภาพซึ่งพบได้ทั่วไปตามชายฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียน กล่าวกันว่าปาเอย่าเป็นตัวแทนของสองวัฒนธรรมที่ไหลรวมมาอยู่ ณ แผ่นดินสเปน โดยเป็นวัฒนธรรมกระทะก้นแบบของชาวโรมันที่มาผสมกับวัฒนธรรมข้าวของมัวร์
เรื่องราวของปาเอย่าสะท้อนให้เห็นถึงวัฒนธรรมอาหารจากสองวัฒนธรรมที่เดินทางจากต่างที่แต่มาบรรจบกันที่จุดหมายเดียวกันในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งและเกิดการสร้างสรรค์จนกลายเป็นเมนูใหม่หลงเหลือไว้ให้กับผู้คนในดินแดนแถบนั้นได้กินกัน
อ้างอิง:
https://www.gastronomicartsbarcelona.com/…/history-of…
https://www.ibericafood.com/…/history-and-origins-of…
