เครื่องหอม 
มีบทบาทสำคัญในวัฒนธรรมไทยโบราณ โดยปรากฏในหลายประเพณีและพิธีกรรมสำคัญ เช่น การโกนผมไฟ พิธีสรงน้ำพระ การรดน้ำดำหัวในวันสงกรานต์ และการรดน้ำศพ เครื่องหอมที่ใช้มีหลากหลายชนิด ทั้งน้ำอบ น้ำปรุง สีผึ้ง แป้งร่ำ และดินสอพอง โดยน้ำอบเป็นที่นิยมมากที่สุดและใช้เป็นเครื่องประทินผิว
.
การใช้น้ำอบไทยหรือเครื่องหอมแบบไทยมีมาอย่างยาวนาน โดยมีหลักฐานตั้งแต่สมัยสุโขทัยและสืบเนื่องมาจนถึงสมัยอยุธยาตอนปลายและรัตนโกสินทร์ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) พระองค์ทรงโปรดปรานการใช้น้ำอบและน้ำปรุงเป็นอย่างมาก 
ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความนิยมในการใช้เครื่องประทินผิวของคนในยุคนั้น
.
ทั้งนี้ ความนิยมในการใช้เครื่องหอมมักเริ่มต้นจากในพระราชสำนักก่อนที่จะแพร่หลายไปสู่สามัญชน แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของราชสำนักต่อวัฒนธรรมและค่านิยมของสังคมไทยในอดีต
.
น้ำอบเป็นเครื่องหอมชนิดหนึ่งที่อยู่ในรูปของเหลว 
โดยวิธีการทำน้ำอบแบบดั้งเดิมนั้นใช้ดอกไม้หอม เช่น มะลิ ดอกแก้ว ชมนาด 
รวมถึงเนื้อไม้และยางไม้ อย่างผิวมะกรูด แก่นไม้จันทร์ เปลือกชลูด นำมาอบหรือร่ำในน้ำเพื่อให้มีกลิ่นหอมเย็นแบบธรรมชาติ การผลิตน้ำอบแบบนี้มักทำในปริมาณน้อย ใช้ในครัวเรือน และต้องทำใหม่ทุกวันเพราะกลิ่นจะเปลี่ยนถ้าทิ้งไว้นาน
.
ในสมัยรัชกาลที่ 5 เกิดการเปลี่ยนแปลงเมื่อมีการนำเข้าหัวน้ำหอมจากต่างประเทศ ทำให้เกิดน้ำอบ 2 ประเภท คือ น้ำอบไทยและน้ำอบฝรั่ง ส่งผลให้ค่านิยมการใช้น้ำอบไทยลดลง น้ำอบไทยนั้น อบด้วยควันกำยานหรือเทียนอบ ปรุงด้วยเครื่องหอม มีลักษณะเป็นน้ำใสสีเหลืองอ่อน 
ซึ่งแตกต่างจากน้ำหอมหรือน้ำอบฝรั่งทั้งในแง่กลิ่นและกระบวนการผลิต ข้อมูลนี้สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาดั้งเดิมในการทำเครื่องหอมของไทย และการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นเมื่อได้รับอิทธิพลจากต่างประเทศ
.
ในแง่หนึ่งความนิยมของน้ำอบไทยในฐานะเครื่องประทินผิวหรือเครื่องสำอางได้ลดน้อยลงอย่างมากในหมู่คนรุ่นใหม่ ซึ่งอาจสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงในรสนิยมและการเข้ามาของผลิตภัณฑ์สมัยใหม่จากต่างประเทศ
.
แม้บทบาทของน้ำอบไทยในชีวิตประจำวันจะเปลี่ยนไป แต่ความสำคัญของมันในมิติทางวัฒนธรรมและประเพณียังคงดำรงอยู่ สะท้อนให้เห็นถึงการปรับตัวของวัฒนธรรมดั้งเดิมในสังคมสมัยใหม่ และความพยายามในการรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของไทยไว้ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลง 
