จาก “ไข่เหี้ย” สู่ “ไข่หงส์” : ยลสำรับขนมไทยต้นกรุงรัตนโกสินทร์.ชื่อของขนมไข่หงส์อาจจะเป็นชื่อที่ใคร ๆ หลายคนรู้จัก โดยมักจะพบได้บ่อยตามร้านขายขนมไข่เต่าหรือขนมไข่นกกระทา ซึ่งที่มาของไข่หงส์นี้ไม่ได้มีอะไรเกี่ยวข้องกับหงส์เลยสักนิด หากแต่เกี่ยวข้องกับสัตว์ชนิดอื่นที่ต่างจากหงส์โดยสิ้นเชิง.ขนมไข่หงส์ หรือที่ในอดีตเรียกกันว่าขนม “ไข่เหี้ย” ซึ่งแน่นอนว่าการที่ได้ชื่อนี้มาอาจจะเป็นเพราะหน้าตาด้วยส่วนหนึ่ง แต่อย่างไรก็ดี ขนมนี้มันเกิดขึ้นมาเพราะไข่ของเหี้ยจริง ๆ โดยต้องเท้าความเรื่องย้อนกลับไปในสมัยรัชกาลที่ 1 ซึ่งในสมัยนั้นมีการเสาะแสวงหาไข่ของตัวเหี้ยมาย่างกินกันเป็นเรื่องปกติ ซึ่งแม้แต่ล้นเกล้ารัชกาลที่ 1 เองก็มีพระประสงค์จะเสวยไข่เหี้ยเหมือนกัน โดยโปรดให้ไปหาไข่เหี้ยมาทำเป็นเครื่องเสวย.ทว่าในช่วงนั้นไข่เหี้ยเป็นช่วงที่หายากแล้วเพราะไม่ใช่ฤดูวางไข่ เจ้าจอมแว่น หรือคุณเสือ เจ้าจอมพระองค์แรกของกรุงรัตนโกสินทร์ จึงคิดประดิษฐ์ขนมหน้าตาคล้ายไข่เหี้ยมาถวายแทน ซึ่งทำให้ขนมไข่เหี้ยนี้เป็นที่นิยมขึ้นมาจนกลายเป็นขนมในงานมงคลต่าง ๆ ก่อนที่ภายหลังจะมีการเปลี่ยนชื่อขนมให้ไพเราะขึ้นมาเป็น “ไข่สวรรค์” หรือ “ไข่หงส์” แทน.ขนมไข่หงส์มีรูปลักษณ์เป็นขนมทรงกลม ไส้เป็นถั่วเขียวโขลก ห่อด้วยแป้ง รสชาติของไส้ชวนให้นึกถึงขนมเทียนไส้ถั่วรสเค็ม ๆ โดยภายนอกจะมีการเคลือบน้ำตาลให้รสชาติด้านนอกหวาน โดยตัวน้ำตาลจะฉาบบนตัวขนมคล้ายกับกล้วยฉาบน้ำตาล โดยขนมนี้มีญาติห่าง ๆ คือม๋าถวน หรือขนมงาทอดของจีน ซึ่งจะโรยด้วยงา โดยบ่อยครั้งมักจะถูกเรียกเหมารวมว่าเป็นไข่หงส์เหมือนกัน.เรื่องการเปลี่ยนชื่อของไข่หงส์ นับว่าเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างธรรมเนียมการเลือกชื่อให้เป็นมงคล ซึ่งไม่ได้ปรากฏอยู่แค่กับถนนหนทางย่านตำบลเท่านั้น แต่ยังปรากฏอยู่ในวัฒนธรรมอาหารการกินอีกด้วยอีกด้วย ซึ่งไข่หงส์เองก็เป็นอีกหนึ่งภูมิปัญญาทางด้านอาหารและความคิดสร้างสรรค์ของผู้คิดค้นที่หาอาหารบางอย่างมาทดแทนอาหารอีกอย่างด้วย บางทีใครจะรู้เล่าว่า การเกิดขึ้นมาของขนมชิ้นนี้อาจจะเป็นอีกหนึ่งเหตุผลสำคัญที่ทำให้ “ตัวเงินตัวทอง” ไม่สูญพันธุ์ไปจากประเทศไทยด้วย
อ้างอิง:จุลลดา ภักดีภูมินทร์. เวียงวัง 1. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : อักษรโสภณ, 2550. หน้า 29-30.https://www.matichonacademy.com/…/food-story/article_10054https://www.shutterstock.com/…/side-view-sugarcoated…
