“ข้าวกระยาคู” หรือ ข้าวยาคู เป็นขนมไทยโบราณที่หาทานได้ยากเพราะในอดีตจะทำเพียงปีละครั้ง ในช่วงที่ต้นข้าวอยู่ในระยะตั้งท้องหรือต้นข้าวออกรวง และยังมีความเกี่ยวข้องกับความเชื่อของคนไทยในเรื่องของการนับถือพระเเม่โพสพ ทำให้ข้าวกระยาคูผูกพันธ์กับวิถีชีวิตของชาวนาและผู้นับถือศาสนาอย่างยิ่ง
ในสมัยพุทธกาลข้าวกระยาคู เป็นข้าวที่นำมาปรุงเป็นขนมเพื่อถวายเเด่พระสงฆ์ในวันสำคัญทางศาสนา เนื่องจากความเชื่อที่ปรากฏในพระไตรปิฏกว่าพราหมณ์คนหนึ่ง นำข้าวกระยาคูมาถวายพระพุทธเจ้า ผลบุญจึงส่งให้เป็นผู้บรรลุธรรม ชาวพุทธจึงเชื่อว่าอานิสงส์ของการให้ข้าวกระยาคูแก่ผู้อื่น คือ การให้ อายุ วรรณะ สุข กำลัง และปฏิญาณผู้มีปัญญา นอกจากนี้ข้าวกระยาคูยังอุดมไปด้วยวิตามินบี เกลือแร่ แร่ธาตุ และมีคุณสมบัติในการแก้ความหิวกระหาย ชูกำลัง และแก้อาการอ่อนเพลีย จึงเป็นอาหารที่ดีที่จะถวายแด่พระสงฆ์
วิธีการทำข้าวกระยาคู หรือ ข้าวยาคู คือการนำรวงข้าวในระยะตั้งท้องมาตำ เพื่อให้ได้น้ำนมข้าว จากนั้นนำมาเคี่ยวในกระทะจนข้นเเละเนื้อเป็นสีเขียวอ่อนถึงเข้มจนได้ออกมาเป็นข้าวกระยาคู เวลารับประทานจะราดด้วยกะทิและอาจใส่มะพร้าวอ่อนหรือโรยด้วยข้าวพองเพิ่มเติมตามชอบได้
ในเวลาต่อมาได้มีการดัดแปลงส่วนผสม เพื่อให้สามารถทำได้ตลอดทั้งปี โดยจะใช้เมล็ดข้าวกับต้นอ่อนสับละเอียดมาคั้นเอาน้ำและนำไปเคี่ยวกับน้ำใบเตยและแป้งข้าวจ้าว เพื่อรักษาให้ขนมข้าวกระยาคูยังดำรงอยู่ต่อ
แม้จะมีการดัดแปลงส่วนผสมบางอย่างเพื่อให้สะดวกต่อการทำมากขึ้น แต่ขนมข้าวกระยาคูก็ยังคงหายากและมีเฉพาะในบางท้องถิ่น
ที่มา: https://krua.co/food_story/thai-dessert_yakul/
https://www.pholfoodmafia.com/recipe/kao-gra-ya-koo-ขนมข้าวกระยาคู/
