“สร้อยพระศอไข่มุก 100,000 ปอนด์“ เครื่องประดับล้ำค่าของสมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ

สร้อยพระศอไข่มุกเส้นหนึ่งมีมูลค่าสูงถึง 100,000 ปอนด์ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 จะมีความงดงามและล้ำค่าเพียงใด?

.

คำตอบส่วนหนึ่งปรากฏอยู่ในบันทึกของ “มัลคอล์ม สมิธ” (Malcolm Smith) หรือ “หมอสมิธ” แพทย์ชาวอังกฤษผู้มีโอกาสเข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ และได้ชมเครื่องประดับส่วนพระองค์อย่างใกล้ชิด

.

หมอสมิธเป็นแพทย์ที่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ทรงให้เข้ามาถวายการดูแลพระพลานามัย ณ พระราชวังพญาไท ประสบการณ์ในราชสำนักสยาม ทำให้เขาได้บันทึกเรื่องราวที่พบเห็นไว้ในหนังสือ A Physician at the Court of Siam หรือฉบับภาษาไทยชื่อ ราชสำนักสยามในทรรศนะของหมอสมิธ ซึ่งมีเรื่องราวเกี่ยวกับเครื่องประดับล้ำค่าของสมเด็จพระพันปีหลวงรวมอยู่ด้วย

.

สร้อยพระศอไข่มุก ของขวัญจากรัชกาลที่ 5 มูลค่า 100,000 ปอนด์

ย้อนกลับไปเมื่อ พ.ศ. 2440 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสยุโรปครั้งแรก และทรงซื้อสร้อยพระศอไข่มุกมูลค่า 100,000 ปอนด์ พระราชทานแด่สมเด็จพระพันปีหลวง ซึ่งขณะนั้นทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ

หมอสมิธบันทึกว่า แม้จะเคยเห็นสร้อยพระศอเส้นนี้ขณะทรงสวมอยู่หลายครั้ง แต่ยังไม่เคยมีโอกาสชมอย่างใกล้ชิดกระทั่งคืนหนึ่งเมื่อกราบบังคมทูล ขอพระราชทานพระราชานุญาตทอดพระเนตร สร้อยพระศอก็ถูกนำออกมาให้ชมในเวลาไม่นาน

เขาบรรยายความงามของไข่มุกว่าเป็นไข่มุกคุณภาพเยี่ยม ขนาดกำลังพอเหมาะ ประดับด้วยอัญมณีงดงาม เมื่ออยู่ใต้แสงตะเกียงสลัวและเคลื่อนไหวอยู่ในอุ้งมือ ก็สะท้อนประกายระยิบระยับจนกลายเป็นประสบการณ์ที่ยากจะลืมเลือน

.

สร้อยพระศอเส้นนี้มีความยาวเกือบ 6 ฟุต หรือประมาณ 1.8 เมตร สามารถจัดให้พันรอบพระศอได้ 2 ทบ โดยมีไข่มุกเม็ดใหญ่ที่สุดขนาดใกล้เคียงลูกหินห้อยอยู่ตรงกลางของแต่ละสาย

.

นอกจากสร้อยพระศอเส้นใหญ่แล้ว ยังมีสร้อยพระศอไข่มุกอีกเส้นหนึ่ง ที่มีขนาดเล็กกว่า ซึ่งทรงซื้อไว้เมื่อ พ.ศ. 2450 ในราคา 20,000 ปอนด์ แต่ภายหลังถูกโจรกรรมที่สิงคโปร์ ก่อนจะสามารถติดตามกลับคืนมาได้ในที่สุด

.

เครื่องอาภรณ์เพชรพลอย และผลงานจากห้างฟาแบร์เช่

หมอสมิธยังเล่าถึงความโปรดในเครื่องอาภรณ์เพชรพลอยของสมเด็จพระพันปีหลวง โดยในช่วงทรงพระเยาว์ พระองค์ทรงประดับเครื่องประดับมากมายตามธรรมเนียมนิยมในสมัยนั้น แต่เมื่อหมอสมิธมีโอกาสเข้าเฝ้าฯ พระองค์มิได้ทรงสวมเครื่องประดับบ่อยนัก จะทรงพระธำมรงค์เฉพาะในโอกาสพิเศษ

เครื่องประดับส่วนพระองค์ที่เหลืออยู่ได้รับการเก็บรักษาไว้อย่างดีในกล่อง และเมื่อจะพระราชทานแก่ผู้ใด ก็จะทรงนำออกมาให้บุคคลนั้นเลือกชมด้วยตนเอง

.

สิ่งที่หมอสมิธสนใจเป็นพิเศษ คือ เครื่องประดับจากห้างฟาแบร์เช่ (Fabergé) ร้านเครื่องประดับชื่อดังแห่งกรุงเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กในยุคจักรวรรดิรัสเซีย โดยเขากล่าวถึงพระธำมรงค์ไพลินประดับเพชรชิ้นหนึ่งว่า มีรูปแบบแปลกตาและไม่เคยพบเห็นเครื่องประดับลักษณะเดียวกันในประเทศอังกฤษมาก่อน

.

ความพิเศษอยู่ที่การออกแบบซึ่งต้องเจียระไนเนื้อไพลินออกบางส่วน และสามารถเลือกใช้ไพลินที่มีตำหนิมาประกอบได้ เป็นอีกตัวอย่างที่สะท้อนความประณีตและความคิดสร้างสรรค์ของงานช่างเครื่องประดับในยุคนั้น

เรียบเรียงโดย เพจสุดโปรด by Bangkok Bank