กว่าจะได้ผ้าไหมมัดหมี่สวย ๆ สักผืน ไม่ได้เริ่มต้นจากการทอ แต่เริ่มจากการมัด เพราะทุกเส้นด้ายต้องถูกกำหนดสีและลวดลายเอาไว้ล่วงหน้า ก่อนจะถูกนำขึ้นกี่และทอออกมาเป็นผืนผ้า
.
นี่คือเสน่ห์ของ “มัดหมี่” เทคนิคการทอผ้าที่ใช้วิธีมัดย้อมด้ายหรือเส้นไหมให้เกิดสีและลวดลาย แล้วจึงนำเส้นไหมเหล่านั้นมาทอเป็นผืนผ้า โดยแบ่งได้เป็น 3 รูปแบบ ได้แก่ มัดหมี่เส้นพุ่ง มัดหมี่เส้นยืน และมัดหมี่ทั้งเส้นพุ่งและเส้นยืน
.
ความพิเศษอยู่ตรงที่ สีจากการย้อมไม่ได้หยุดอยู่เพียงตำแหน่งที่ต้องการเสมอไป แต่จะเกิด “รอยซึม” ของสีบริเวณขอบลวดลาย รวมถึงความเหลื่อมของตำแหน่งเส้นด้ายขณะนำขึ้นกี่และทอ จึงทำให้ลวดลายที่ปรากฏมีความคลาดเคลื่อนเล็ก ๆ ซึ่งกลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของผ้ามัดหมี่ และแตกต่างจากผ้าทอประเภทอื่น
.
ยิ่งถ้าต้องการให้ลวดลายมีหลายสี ความละเอียดก็ยิ่งเพิ่มขึ้น เพราะผู้ทอต้อง มัดและย้อมซ้ำหลายครั้ง โดยแต่ละครั้งต้องควบคุมตำแหน่งของสีให้แม่นยำ เพื่อไม่ให้สีที่ย้อมในขั้นตอนก่อนหน้าถูกทับหรือผิดตำแหน่ง ดังนั้น ความงามของผ้ามัดหมี่จึงเกิดจากความแม่นยำตั้งแต่การมัดย้อม การขึ้นเส้นด้ายบนกี่ ไปจนถึงจังหวะการทอของช่างแต่ละคน
.
เมื่อพูดถึงผ้าไหมอีสาน อำเภอชนบท จังหวัดขอนแก่น ถือเป็นหนึ่งในแหล่งทอผ้าไหมที่มีชื่อเสียง โดยในอดีตการทอผ้าเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิต และมีการทอผ้ากันเกือบทุกครัวเรือน
เรื่องราวของชุมชนแห่งนี้ย้อนกลับไปถึงบรรพบุรุษของชาวชนบท ซึ่งอพยพมาจาก เมืองสุวรรณภูมิ แคว้นจำปาสัก ในพื้นที่ สปป.ลาว ก่อนเข้ามาตั้งถิ่นฐานที่บ้านหนองกองแก้ว
.
ต่อมาในปี พ.ศ. 2335 สมัยรัชกาลที่ 1 โปรดเกล้าฯ ให้ยกบ้านหนองกองแก้วขึ้นเป็นเมือง และพระราชทานนามว่า “ชนบทพิบูลย์” ก่อนที่ในปี พ.ศ. 2509 ทางราชการจะลดฐานะเมืองชนบทลงเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดขอนแก่น และใช้ชื่อว่า “อำเภอชนบท” มาจนถึงปัจจุบัน
จากรากฐานของชุมชนและวิถีการทอผ้าที่สืบทอดกันมายาวนาน ทำให้ผ้าไหมกลายเป็นหนึ่งในอัตลักษณ์สำคัญของพื้นที่
.
สำหรับผืนนี้โดดเด่นด้วย “ลายไข่ทอง” เป็นลวดลายมงคลที่สื่อถึงความอุดมสมบูรณ์ โชคลาภ และความเจริญรุ่งเรือง ซึ่งเป็น 1ใน 5 ลายมงคลของร้านเอ้ ผ้าไทย ที่ ธนกฤต คล้ายหงส์ พัฒนาขึ้น โดยลายมงคลทั้ง 5 ประกอบด้วย ลายเข็มขัดนาค ลายประตูเงินประตูทอง ลายแหดักทรัพย์ ลายดอกวาสนา และลายไข่ทอง
.
เมื่อมองใกล้ ๆ เราอาจเห็นเพียงลวดลายและสีสันบนผืนไหม แต่เบื้องหลังความงามนั้น คือ ภูมิปัญญาที่ต้องอาศัยทั้งเวลา ความละเอียด และความแม่นยำในทุกขั้นตอน ตั้งแต่เส้นไหมเส้นแรกที่ถูกมัด ไปจนถึงเส้นสุดท้ายที่ถูกทอรวมกันเป็นผืนผ้า
เรียบเรียงโดย เพจสุดโปรด by Bangkok Bank
