วัดพุทไธศวรรย์ นับว่าเป็นอีกหนึ่งวัดเก่าแก่ที่สามารถสืบอายุได้ไปไกลถึงต้นกรุงศรีอยุธยา อีกทั้งยังตั้งอยู่บนพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์อยุธยาและพระเจ้าอู่ทองอย่าง “เวียงเหล็ก” ด้วย แต่ชื่อเวียงเหล็กนี้มันมีที่มาอย่างไรกัน?
.
วัดพุทไธศวรรย์สร้างขึ้นหลังการขึ้นครองราชย์ของพระเจ้าอู่ทองได้ราว 3 ปี โดยอุทิศพื้นที่ที่เป็นตำหนักเวียงเหล็กเดิมซึ่งสันนิษฐานว่าตั้งอยู่บริเวณคลองปท่าคูจามของพระองค์ให้กลายเป็นวัดขึ้นมาตามที่ปรากฏหลักฐานในพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา
.
คำว่าเวียงเหล็ก ถูกกล่าวถึงประวัติความเป็นมาในหลายแง่มุม มุมหนึ่งคือการมองว่าเป็นเวียงหรือสถานที่ที่แข็งแกร่งดุจดั่งเหล็ก ดังที่ปรากฏในยวนพ่ายโคลงดั้น “เร่งมั่นเหลือหมั้นยิ่ง เวียงเหล็ก” ซึ่งสันนิษฐานว่าชื่อเวียงเหล็กของพระเจ้าอู่ทองอาจจะมีความหมายเดียวกันกับเวียงเหล็กในยวนพ่ายโคลงดั้น
.
ในขณะที่อีกข้อมูลหนึ่งกล่าวว่าเวียงเหล็กน่าจะหมายถึงเวียงเล็ก ตามที่ปรากฏเป็นข้อสันนิษฐานของ น.ณ.ปากน้ำ โดยเวียงเล็กอาจจะหมายถึงการที่เป็นเวียงเล็ก เทียบกับเวียงใหญ่ก็คือกรุงศรีอยุธยาของพระเจ้าอู่ทองนั่นเอง อย่างไรก็ดี เวียงเล็กหรือเวียงเหล็กนี้ก็ยังคงเป็นข้อถกเถียงว่าเป็นเพียงเวียงประทับชั่วคราวดังที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพมีพระวินิจฉัย หรือเป็นเวียงถาวรของเจ้านายในเชื้อสายราชวงศ์สุพรรณภูมิกันมาก่อน
.
นอกเหนือจากนี้ ยังมีอีกข้อสันนิษฐานหนึ่งที่ว่าเหล็กในที่นี้อาจจะหมายถึงตำนานพระเจ้าอู่ทองกินเหล็ก ซึ่งปรากฏในคำให้การชาวกรุงเก่า ว่าพระเจ้าอู่ทองนั้นเสวยเหล็กตะไบเป็นผงคลุกข้าวด้วย ซึ่งเนื้อหาส่วนนี้ดูเป็นเรื่องราวเชิงตำนานมากกว่า อีกทั้งยังเป็นข้อมูลในหลักฐานสมัยหลังด้วย
.
แต่ไม่ว่าเวียงเหล็กจะมีที่มาจากไหนก็ตาม ทุกวันนี้สถานที่แห่งนี้ก็นับเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ประวัติศาสตร์ที่อยู่คู่กับกรุงศรีอยุธยามาอย่างยาวนานอีกแห่งหนึ่งและมีการใช้งานต่อเนื่องในฐานะของวัดเก่าแก่มาจนถึงปัจจุบัน
.
เรียบเรียงโดยเพจสุดโปรด by Bangkok Bank
