“กิดาหยันหมอบกรานอยู่งานพัด
พระบรรทมโสมนัสอยู่ในที่
บุหลันเลื่อนลอยฟ้าไม่ราคี
รัศมีส่องสว่างดังกลางวัน”
บทประพันธ์ข้างต้น เป็นส่วนหนึ่งของเพลง “บุหลันลอยเลื่อน” พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) ที่กลั่นกรองร้อยเรียงถ้อยคำออกมาจากความฝัน จนกลายเป็นเพลงสำคัญอีกเพลงหนึ่งในวงการดนตรีไทย
ความไพเราะของบุหลันลอยเลื่อน หรือที่ชื่อหนึ่งคือสรรเสริญพระจันทร์ที่ครั้งหนึ่งเคยมีสถานะเป็นเพลงสรรเสริญพระบารมีหรือเพลงชาติโดยนัยนี้ ก็ได้นำมาสู่การเป็นแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์สิ่งอื่น ๆ หนึ่งในนั้นก็คือ “ขนมบุหลันดั้นเมฆ” ที่มีสีเหลืองอยู่กลางวงล้อมสีน้ำเงินดุจท้องฟ้ายามราตรี
เล่ากันว่าบุหลันดั้นเมฆถูกคิดค้นขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 2 ช่วงเวลาเดียวกันกับเพลงบุหลันลอยเลื่อน ด้วยรูปลักษณ์ที่ดูใกล้เคียงกับขนมอีกหลายชนิดในตระกูลขนมถ้วย ทำให้สันนิษฐานว่าคงจะได้รับอิทธิพลต่อ ๆ กันมา และคงจะเกิดขึ้นหลังขนมน้ำดอกไม้เพราะมีรูปทรงที่ดูเป็นการประดิดประดอยขึ้นมาจากขนมน้ำดอกไม้ต่างหาก
วิธีการเติมแต่งจานให้เป็นดังเหมือนบุหลันเต็มดวงในยามรัตติกาล ทำโดยการใช้อัญชันมาผสมกับแป้งข้าวเจ้า นึ่งจนสุก ในถ้วยขนมที่อุ่นจนร้อนมาก่อนหน้า ก็จะได้แป้งสีน้ำเงินสงัดเป็นพื้นหลังของท้องฟ้ายามค่ำคืน หยอดตามลงไปด้วยไข่แดงผสมน้ำตาลตรงกลาง แทนดวงจันทร์เต็มดวงที่ส่องประกายค้างฟ้า
ขนมบุหลันดั้นเมฆนี้ แม้ว่าจะพบเห็นไม่บ่อยนักตามตลาดในปัจจุบัน แต่ก็ยังมีร้านขนมไทยอยู่หลายเจ้าที่สืบทอดวิธีการทำอย่างยาวนานจนถึงปัจจุบันและอนุรักษ์ให้ขนมนี้ยังคงอยู่สืบต่อมา
เรียบเรียงโดยเพจสุดโปรด by Bangkok Bank
