พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชที่วงเวียนใหญ่ พระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 6 หน้าสวนลุมพินี หรือพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงช้างศึกที่ดอนเจดีย์ ล้วนแต่เป็นอนุสาวรีย์ที่ใครหลายคนคุ้นตากันเป็นอย่างดี แต่รู้หรือไม่ว่าก่อนที่อนุสาวรีย์เหล่านั้นจะเดินทางไปติดตั้งยังตำแหน่งปัจจุบัน ครั้งหนึ่งเคยถูกหล่อขึ้นมาในอาคารแห่งหนึ่งใกล้วัดพระแก้ว ที่ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อ “หอประติมากรรมต้นแบบ” ?
.
พื้นที่ของหอประติมากรรมต้นแบบนี้ แต่เดิมเคยเป็นเขตวังของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์ ก่อนที่จะกลายมาเป็นที่ทำงานของเหล่าช่างในสังกัดกองหัตถศิลป์ กรมศิลปากร โดยเฉพาะงานปั้นและหล่อประติมากรรม จึงมีชื่อเรียกง่าย ๆ ว่า “โรงปั้นหล่อ” นั่นเอง
.
งานปั้นหล่อของกรมศิลปากรเริ่มพัฒนาขึ้นอย่างจริงจังในช่วงทศวรรษ 2480 โดยมีบุคคลสำคัญอย่างศิลป์ พีระศรี เข้ามามีบทบาท ในระยะแรกสถานที่และเครื่องมือยังมีข้อจำกัด ถึงขนาดที่การตั้งเตาหลอมและเททองบางครั้งต้องทำกันกลางแจ้ง ก่อนจะค่อย ๆ พัฒนาเป็นโรงปฏิบัติงานสำหรับสร้างประติมากรรมขนาดใหญ่โดยเฉพาะ และใช้งานจนถึงช่วงปี 2530 ก่อนที่จะย้ายไปยังโรงหล่อที่ใหญ่กว่าในนครปฐม
.
โรงหล่อแห่งนี้ว่างเว้นจากงานหล่อไป กระทั่งเกิดแนวคิดที่จะอนุรักษ์ตัวอาคารเอาไว้และจัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์ขึ้นมาผ่านโครงการ พิพิธภัณฑ์หุ่นร่างและต้นแบบอนุสาวรีย์แห่งชาติ ซึ่งกว่าจะเกิดขึ้นจริงก็เข้าสู่ช่วงปี 2541 ซึ่งได้เนรมิตโรงหล่อแห่งนี้ให้เป็น “หอประติมากรรมต้นแบบ” ขึ้นมานั่นเอง
.
กระทั่ง พ.ศ. 2530 เมื่อพื้นที่เดิมเริ่มไม่เพียงพอต่อการทำงาน กองหัตถศิลป์และโรงปั้นหล่อจึงย้ายไปยังศาลายา จังหวัดนครปฐม อาคารเก่าที่เคยเต็มไปด้วยดินปั้น ปูนปลาสเตอร์ และความร้อนจากเตาหลอมจึงหมดหน้าที่เดิมลง แต่ด้วยความสำคัญในฐานะสถานที่กำเนิดงานศิลปกรรมของชาติ จึงเกิดแนวคิดที่จะอนุรักษ์อาคารไว้แทนที่จะปล่อยให้สูญหายไป
.
ภายในหอประติมากรรมต้นแบบ ผู้เข้าชมจะได้เห็นถึงต้นทางหรือต้นร่างของผลงานอนุสาวรีย์ระดับชาติมากมายหลายชิ้น ตลอดจนประติมากรรมปลาสเตอร์ที่ใช้ในการศึกษาศิลปะของมหาวิทยาลัยศิลปากรในอดีตด้วย ซึ่งผ่านมือเหล่าช่างประติมากรรมคนสำคัญของไทยมาอย่างยาวนาน และเป็นร่องรอยถึงงานประติมากรรมชิ้นสำคัญของไทยที่ยังคงตั้งอยู่มาอย่างยาวนานจนถึงปัจจุบัน
.
สำหรับใครที่สนใจ หอประติมากรรมต้นแบบก็นับว่าเป็นหนึ่งในพิพิธภัณฑ์บนเส้นทางท่องเที่ยว “รากนครา มรรคาแห่งรัตนโกสินทร์” ที่จัดโดยกรมศิลปากรจนถึงวันที่ 20 กันยายน ศกนี้ ปกติที่หอประติมากรรมต้นแบบจะเข้าชมได้เฉพาะในช่วงวันธรรมดาหรือวันสำคัญของกรมศิลปากรและมหาวิทยาลัยศิลปากร แต่ในกิจกรรมนี้เห็นว่าวันเสาร์อาทิตย์ก็เปิดให้เข้าชมด้วย เป็นโอกาสดี ๆ ที่อยากให้ได้เข้าไปชมกัน
.
เรียบเรียงโดยเพจสุดโปรด by Bangkok Bank
