เมื่อใกล้ถึงวันเข้าพรรษา หลายคนคุ้นเคยกับการ ถวายผ้าอาบน้ำฝน แต่เคยสงสัยไหมว่า…ทำไมต้องถวายเฉพาะช่วงนี้ และประเพณีนี้มีที่มาอย่างไร?
.
แท้จริงแล้ว ผ้าอาบน้ำฝน หรือ ผ้าวัสสิกสาฎก เป็นผ้าที่พระภิกษุใช้ผลัดเปลี่ยนเวลาสรงน้ำ เปรียบเสมือน “ผ้าขาวม้า” ของพระสงฆ์ และเป็นผืนที่ 4 ที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้มี นอกเหนือจากไตรจีวร ได้แก่ สบง จีวร และสังฆาฏิ
.
พระพุทธองค์ทรงอนุญาตให้พุทธศาสนิกชนถวายผ้าอาบน้ำฝนได้ปีละครั้งก่อนเข้าพรรษา ตั้งแต่ วันแรม 1 ค่ำ เดือน 7 จนถึงวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 เพื่อให้พระภิกษุใช้ในช่วงฤดูฝน จึงกลายเป็นประเพณีสำคัญที่สืบทอดต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน
.
ต้นกำเนิดของการถวายผ้าอาบน้ำฝน เกิดจาก นางวิสาขา มหาอุบาสิกา ผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็นเอตทัคคะฝ่ายอุบาสิกาผู้เลิศด้านการถวายทาน
.
วันหนึ่ง นางส่งสาวใช้นำภัตตาหารไปถวายพระภิกษุที่พระเชตวัน แต่สาวใช้กลับตกใจ เพราะเห็นพระภิกษุจำนวนมากกำลังเปลือยกายอาบน้ำฝน จนเข้าใจผิดว่าเป็นนักบวชชีเปลือย เมื่อนางวิสาขาทราบเรื่อง จึงเข้าใจทันทีว่าสาเหตุเกิดจากพระภิกษุในสมัยนั้นมีผ้าเพียง 3 ผืนตามพระวินัย เมื่อจะอาบน้ำจึงไม่มีผ้าสำหรับผลัดเปลี่ยน จำเป็นต้องถอดจีวรทั้งหมด
.
ด้วยความศรัทธา นางจึงกราบทูลขอพระพุทธเจ้าให้ทรงอนุญาตถวายผ้าสำหรับใช้อาบน้ำแก่พระสงฆ์ พระพุทธองค์ทรงอนุญาตตามคำขอ และนับแต่นั้น นางวิสาขาจึงกลายเป็นบุคคลแรกที่ถวายผ้าอาบน้ำฝน จนเกิดเป็นประเพณีที่ชาวพุทธปฏิบัติสืบต่อกันมากว่า 2,500 ปี
.
นอกจากความหมายทางศาสนาแล้ว ผ้าอาบน้ำฝนยังมีข้อกำหนดตามพระวินัยอย่างเคร่งครัด ทั้งขนาดและสัดส่วน โดยให้ยาวประมาณ 6 คืบพระสุคต และกว้าง 2 คืบครึ่งพระสุคต หรือเทียบเป็นหน่วยปัจจุบันได้ประมาณ ยาว 4 ศอก 3 กระเบียด (ประมาณ 2.02 เมตร) และ กว้าง 1 ศอก 1 คืบ 4 นิ้ว 1 กระเบียด 2 อนุกระเบียด (ประมาณ 82.29 ซม.)
.
หากตัดเย็บให้มีขนาดใหญ่เกินกว่าที่กำหนด พระภิกษุจะไม่สามารถใช้ได้ทันที ต้องตัดส่วนที่เกินออกก่อน จึงจะถูกต้องตามพระวินัย
