ขนมปังและเกลือ ธรรมเนียมรับแขกอย่างสลาฟที่นายกอนุทินไปเจอ

ถ้าใครได้ตามข่าวเมื่อคราวที่นายอนุทิน ชาญวีรกุล นายกรัฐมนตรีคนปัจจุบัน ได้เดินทางไปยังรัสเซีย อาจจะได้รับรู้มาบ้างเล็กน้อยว่าทางการรัสเซียได้นำขนมปังและเกลือมามอบให้เป็นการต้อนรับ แต่สงสัยกันไหมว่าทำไมต้องเป็นขนมปังและเกลือ?

.

“ขนมปัง” และ “เกลือ” เป็นอีกหนึ่งอาหารที่อยู่คู่มนุษย์มาอย่างยาวนาน แต่สำหรับวัฒนธรรมสลาฟนั้น สองอย่างนี้มีนัยทางสังคมที่มากกว่าวัฒนธรรมอื่น ๆ ด้วย ในหมู่ชนสลาฟตะวันออก (เช่น รัสเซีย ยูเครน) ขนมปังและเกลือจะถูกนำมามอบให้แขกผู้มาเยือนโดยหญิงสาวในชุดพื้นเมือง โดยที่ขนมปังจะถูกวางไว้บนผ้าปักลายซึ่งใช้ในพิธีกรรมที่เรียกว่าผ้ารุชนีก (ручник)

.

ขนมปังในวัฒนธรรมสลาฟดั้งเดิม เป็นอาหารที่มีคุณค่า และมีความศักดิ์สิทธิ์ในตัวเอง มันเป็นอาหารที่อยู่ในพิธีกรรมของชาวสลาฟตั้งแต่เกิดจนตาย ตลอดจนเป็นอาหารสำคัญที่ประทังความหิวในหน้าหนาวที่ทรหด การที่จะมอบขนมปังอันมีคุณค่ามากขนาดนี้ให้ใครสักคนจึงเป็นการต้อนรับที่ดีที่สุดในวัฒนธรรมสลาฟ

.

ในส่วนของเกลือนั้น มีความหมายในฐานะของมิตรภาพอันยืนยาว เปรียบเหมือนกับรสเค็มของเกลือที่จะไม่หายไปไหนไม่ว่าจะนานเท่าใดก็ตาม ตลอดจนมีการนำเอาเกลือไปใช้เป็นคำเปรียบเปรยในภาษารัสเซียถึงมิตรภาพว่ายืนนานเหมือน “กินเกลือ 1 ปูด (18 กิโลกรัม) ด้วยกัน” นอกจากนี้ ในช่วงหนึ่งเกลือก็ยังเป็นทรัพยากรราคาแพงที่มีการเก็บภาษีในอัตราที่สูง ทำให้การมอบเกลือในการต้อนรับ จึงเป็นเรื่องที่ต้องใจใหญ่พอสมควร

.

ในปัจจุบันนี้ ขนมปังและเกลือ ก็ยังคงอยู่ในวัฒนธรรมสลาฟเรื่อยมา และมีการใช้ในหลากหลายโอกาส โดยเฉพาะกับการต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองในทางการเมือง ไปจนถึงการแต่งงานของผู้คนทั่วไป นอกจากนี้แล้ว ขนมปังและเกลือก็ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในหมู่วัฒนธรรมสลาฟ แต่ยังขยายไปสู่วัฒนธรรมรอบข้างอย่างกลุ่มวัฒนธรรมบอลติกด้วย