เมื่อสายฝนยังไม่มา…ชาวอีสานในอดีตมีวิธี “บอกฟ้า” ในแบบของตัวเอง “บุญบั้งไฟ” คือหนึ่งในประเพณีสำคัญของภาคอีสานที่สืบทอดกันมาแต่โบราณ และเป็นหนึ่งใน “ฮีตสิบสอง” หรือจารีตประเพณีประจำสิบสองเดือนของชาวอีสาน โดยจัดขึ้นในเดือน 6 ก่อนเข้าสู่ฤดูทำนา
.
เสียงโห่ร้อง ขบวนแห่สุดคึกคัก และบั้งไฟที่พุ่งทะยานขึ้นสู่ท้องฟ้า ไม่ได้มีไว้เพื่อความสนุกสนานเท่านั้น แต่ยังเป็นการบูชา “พญาแถน” เทพผู้ดูแลฝนฟ้าตามความเชื่อของชาวอีสาน เพื่อขอให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล และพืชผลอุดมสมบูรณ์ตลอดปี
.
เบื้องหลังประเพณีนี้ยังมีตำนานเล่าขานถึง “พญาคันคาก” หรือพญาคางคก ผู้เป็นโอรสกษัตริย์ที่แม้มีรูปลักษณ์ไม่งดงาม แต่กลับเป็นที่รักและศรัทธาของผู้คน จนทำให้ชาวบ้านละเลยการบูชาพญาแถน
.
เมื่อพญาแถนกริ้วและไม่ยอมส่งฝนลงมายังโลก มนุษย์จึงเผชิญความแห้งแล้ง พญาคันคากจึงรวบรวมกองทัพสัตว์น้อยใหญ่ขึ้นไปต่อสู้กับพญาแถน จนได้รับชัยชนะ
.
หลังศึกสิ้นสุด พญาแถนยอมปล่อยฝนตกลงมายังโลกดังเดิม แต่มีเงื่อนไขว่า มนุษย์ต้องจุดบั้งไฟขึ้นฟ้าเพื่อเป็นสัญญาณและเครื่องบูชาทุกปี นับแต่นั้นมา “บุญบั้งไฟ” จึงกลายเป็นประเพณีสำคัญที่สะท้อนทั้งความเชื่อ วิถีเกษตรกรรม และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับธรรมชาติ ที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นมาจนถึงปัจจุบัน
