เล่ากันว่า ในช่วงที่พระองค์ภาฯ ทรงปฏิบัติราชการอยู่ที่อุดรธานี มีเรื่องเล่าถึงพระกระยาหารจานโปรดอย่างหนึ่ง นั่นคือ “ส้มตำปูปลาร้า”
.
ส้มตำเป็นอาหารที่ยังยากจะฟันธงว่ามีจุดเริ่มต้นจากที่ใด หรือเป็นของใครโดยเฉพาะ แม้ว่ามะละกอจะเข้ามาในสังคมไทยมาอย่างยาวนาน และอาจย้อนกลับไปได้ถึงสมัยอยุธยา แต่ชื่อ “ส้มตำ” ที่พบหลักฐานปรากฏนั้นอยู่ในสมัยรัตนโกสินทร์ ผ่านเมนู “ข้าวมันส้มตำ” ในตำรับสายเสาวภา
.
อย่างไรก็ตาม “ส้มตำปู” เองไม่ได้ปรากฏเป็นชื่อเมนูที่บันทึกไว้อย่างชัดเจน แต่พบอาหารที่มีลักษณะใกล้เคียงกันใน “แม่ครัวหัวป่าก์” ซึ่งเรียกว่า “ปูตำ”
.
ปูตำในสูตรดังกล่าว ไม่ได้ใช้มะละกอเป็นส่วนประกอบ แต่ใช้วัตถุดิบที่ให้รสเปรี้ยว เช่น มะขาม มาตำร่วมกับปูเค็ม หรือปูนา
.
เมื่อมองจากวิธีการทำ จะเห็นว่าปูตำมีความใกล้เคียงกับส้มตำปูปลาร้าในปัจจุบันหลายประการ โดยเฉพาะการนำปูมาตำร่วมกับพืชและเครื่องปรุงรสต่าง ๆ แม้จะมีความแตกต่างสำคัญ เช่น การใช้ปลาร้า และรูปแบบของมะละกอที่เป็นเอกลักษณ์ของส้มตำที่เรารู้จักในปัจจุบัน
.
ทั้งนี้ เรายังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะบอกได้ว่า ส้มตำปูปลาร้าพัฒนามาจากปูตำโดยตรง หรือเป็นอาหารคนละสายที่มีวิธีคิดใกล้เคียงกัน แต่จากความสัมพันธ์ของวัตถุดิบและกรรมวิธี ก็อาจเป็นไปได้ว่าอาหารทั้งสองอย่างมีความเกี่ยวข้องกันในเชิงพัฒนาการ
.
ดังนั้น หากถามว่า “ปูตำ” กับ “ส้มตำปูปลาร้า” เกี่ยวข้องกันหรือไม่ หลักฐานที่มีอยู่ในตอนนี้อาจบอกได้เพียงว่าทั้งสองจานมีจุดร่วมบางอย่าง แต่ยังไม่สามารถชี้ชัดได้ว่าใครคือ “ต้นกำเนิดที่แท้จริง” กันแน่
.
แล้วท่านผู้อ่านคิดอย่างไรกับความสัมพันธ์ของสองเมนูนี้? มาคอมเมนต์แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันได้น้าาา~
